فهرست مقالات , سال 1391,دوره22 شماره 52 XML
نویسندگان: حسين حيراني(*) , ناصر باقری مقدم, سيد رضا رضوی پور
کلیدواژه ها: خط مشی گذاری انرژی, طرح های کلان ملی, فرایند تحلیل سلسله مراتبی, اولویت های فناوری
دوره:  22 | شماره:  52 | تاریخ:  1391/5/9
: 17
:
: 0

انرژی همواره به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نیازهای امروز بشر مطرح بوده است و بسیاری از روابط و سیاست‌گذاری‌های یک کشور تحت تأثیر چالش‌های این حوزه و در راستای توسعه فناوری‌های مربوط به آن صورت می‌پذیرد. یکی از ابزارهای اصلی حل مسائل بخش انرژی، بهره¬مندی مناسب از تحقیقات در راستای توسعه فناوری است. بنابراین خط‌مشی¬گذاری صحیح و آینده‏نگر و نیز تعیین اولویت‏های پژوهش و فناوری در این حوزه به منظور پاسخگویی به این نیاز اساسی از اهمیت به سزایی برخوردار است. در این راستا کمیسیون تخصصی انرژی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری به عنوان نهاد سیاست‏گذار علم و فناوری در حوزه انرژی کشور، اقدام به تعیین حوزه¬های راهبردی و سپس اولویت¬بندی طرح‌های کلان ملی به منظور نیل به اهداف تعیین شده، کرده است. در این مقاله روش‌شناسی اولویت¬بندی طرح‌های کلان انرژی کشور در این کمیسیون شرح داده می¬شود. به این منظور ابتدا بر اساس مطالعات آسیب¬شناسی حوزه انرژی کشور و نیز حوزه‌های راهبردی مصوب کمیسیون، طرح‏های کلان ملی توسط خبرگان حوزه انرژی کشور پیشنهاد می¬گردد. در ادامه پس از تعیین معیارهای رتبه‏بندی، از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی برای رتبه‏بندی طرح‏های کلان ملی حوزه انرژی در چهار گروه برق و انرژی، نفت، هسته‏ای و فرابخشی و محیط زیست استفاده می‌گردد.

نویسندگان: مهدي گودرزي(*)
کلیدواژه ها: تجاري‌سازي فناوري, مديريت فناوري, فرهنگ تجاري‌سازي
دوره:  22 | شماره:  52 | تاریخ:  1391/5/9
: 13
:
: 0

امروزه، تجاری‌سازی فناوری نقش بی‌بدیلی در توسعه نظام ملی نوآوری کشورهای مختلف بازی می‌کند و در صورت تجاری نشدن فناوری، شاید بسیاری از فناوری‌هایی که امروزه از آنها به راحتی استفاده می‌کنیم، در دسترس نبودند. با نگاهی گذرا به عملکرد دانشگاه‌ها، مؤسسه‌های تحقیقاتی و بنگاه‌های خصوصی کشور می‌توان دریافت که با وجود توانمندی‌های فراوان در توسعه فناوری، بسیاری از آنها در امر تجاری‌سازی فناوری ناموفق عمل کرده‌اند. یکی از دلایل این امر درک ناصحیح مدیران و سیاست‌گذاران فعال در حوزه مدیریت فناوری کشور از مفاهیم مرتبط با تجاری‌سازی فناوری است. به همین سبب در این مقاله تلاش شده تا به صورت علمی و نظام‌مند، با مرور ادبیات تحقیق در حوزه تجاری‌سازی فناوری و نگاهی به نتایج چند مطالعه موردی، راه‌کارهایی برای فرهنگ‌سازی مناسب در راستای توسعه تجاری‌سازی فناوری در کشور پیشنهاد گردد.

نویسندگان: مهدي كيامهر (*)
کلیدواژه ها: توانمندی, بنگاه متأخر, يکپارچه‌سازی سیستم‌ها, کالاهای سرمایه‌ای پيشرفته
دوره:  22 | شماره:  52 | تاریخ:  1391/5/9
: 11
: 1
: 0

کالاهای سرمایه‌ای پیشرفته مانند نیروگاه‌های تولید برق، لوکوموتیوها و هواپیماها زیرساخت‌های اقتصادی جوامع امروزی را تشکیل می‌دهند. اگرچه اینگونه کالاها ابتدا در کشورهای صنعتی طراحی و تولید می‌شد، طی دهه‌های اخیر برخی از کشورهای در حال توسعه هم پیشرفت‌هایی در این زمینه داشته‌اند. به عنوان نمونه، شواهد موجود حاکی از موفقیت‌هایی در مهندسی، تولید کالاها و مدیریت پروژه‌ها در صنعت نفت، برق، حمل و نقل و هوافضا است. اما پرسش‌هایی اساسی از منظر سیاست‌های توسعه و تقویت این توانمندی‌ها وجود دارد. پاسخ به این پرسش‌ها پیش از هر چیز نیازمند درک ماهیت و سطح توانمندی‌های فعلی است. این مقاله گام اول را با پیشنهاد یک چهارچوب مفهومی برای شناخت اینگونه توانمندی‌ها بر می‌دارد. در این راستا، دو دسته از منابع نظری شامل مطالعات نوآوری در کالاهای سرمایه‌ای پیشرفته و نظرات بنگاه‌های متأخر مورد بررسی نقادانه قرار می‌گیرند. اگرچه هیچیک از این منابع نظری نمی‌توانند به تنهایی مدلی برای درک توانمندی‌های مذکور ارائه کنند، مجموعه‌ای از مفاهیم، ایده‌ها و ملاحظاتی از هریک از آنها برای ساخت چهارچوب مفهومی قابل استخراج است.

نویسندگان: مينا نوري(*) , حميدرضا طهوري, پرستو جليلي
کلیدواژه ها: شاخص‌هاي سنجش وضعيت علم و فناوري, كميسيون صنايع، معادن و ارتباطات, سنجش وضعيت علم و فناوري, كشورهاي منطقه
دوره:  22 | شماره:  52 | تاریخ:  1391/5/9
: 18
:
: 0

عملکرد نظام علم و فناوری کشورها، نقش و اهمیت ویژه‌‌ای در توسعه آنها در جهان پرشتاب امروز یافته است. در کشور ما نیز، به ویژه در سال های اخیر،‌ توجه و تأکید بسیاری بر ارتقاء نظام علم و فناوری کشور شده است. توجه به بحث علم و فناوری در سیاست‌ها و خط‌مشی‌های کشور در اسناد بالادستی از جمله برنامه پنج ساله پنجم توسعه، چشم‌انداز بیست ساله کشور در 1404،‌ نقشه جامع علمی کشور و ...، لزوم پرداختن جدی به این موضوع را روشن می‌سازد. کمیسیون صنایع، معادن، و ارتباطات شورای عالی علوم، تحقیقات، ‌و فناوری به عنوان یکی از متولیان بحث علم و فناوری در کشور، از سوی این شورا مأموریت یافت تا اقدام به سنجش وضعیت و جایگاه علم و فناوری کشور در حوزه تخصصی فعالیت خود در بین کشورهای منطقه کند و بر این اساس راهکارهایی را برای پیشبرد جایگاه کشور ارائه نماید. در این راستا، به عنوان گام نخست، کمیسیون اقدام به سنجش وضعیت کلی علم و فناوری کشور و مقایسه آن با کشورهای منطقه کرد. به منظور استخراج شاخص‌های مناسب برای سنجش وضعیت علم و فناوری کشور، با استفاده از شاخص‌های ملی و بین‌المللی، با استخراج و مطالعه معتبرترین شاخص‌های ملی و بین‌المللی و طی دو مرحله نظرسنجی از خبرگان عضو کمیسیون، تعداد 10 شاخص ورودی، خروجی، و فرایندی،‌ برای سنجش وضعیت علم و فناوری کشور استخراج شد. سپس با بررسی آمارهای مربوط به کشورهای منطقه در شاخص‌های منتخب، وضعیت علم و فناوری کشور مطالعه و با کشورهای منطقه مورد مقایسه قرار گرفت. در ادامه، به نتایج مطالعه‌های صورت گرفته پرداخته شده است. کمیسیون در گام بعدی در سال آینده، به سنجش وضعیت علم و فناوری کشور در حوزهْ تخصصی صنایع، معادن، و ارتباطات و مقایسه آن با کشورهای منطقه خواهد پرداخت.

نویسندگان: حجت اله حاجي حسيني, رضا نقي زاده(*) , محمد نقي زاده
کلیدواژه ها: استراتژی ملی پژوهش در فناوری, فناوری ارتباطات و اطلاعات, استراتژی ملی فناوری, سیاست ملی فناوری
دوره:  22 | شماره:  52 | تاریخ:  1391/5/9
: 15
:
: 0

در این تحقیق، ما از مفهوم استراتژی ملی فناوری استفاده کرده‌ایم که بر گرفته از دو مفهوم سیاست ملی فناوری و استراتژی فناوری بنگاه است، و مفهوم جدیدی را تحت عنوان استراتژی ملی پژوهش در فناوری به وجود آورده‌ایم. در این تحقیق چهارچوب هشت مرحله‌ای برای تدوین استراتژی ملی پژوهش در فناوری با بررسی مطالعه موردی فناوری ارتباطات و اطلاعات در ایران ارائه شده است. ویژگی اصلی چهارچوب تدوین استراتژی ملی پژوهش در فناوری در بر گرفتن موضوع‌های سیاستی در کنار فعالیت‌های اجرایی است به گونه‌ای که در انتهای تدوین استراتژی ملی پژوهش به صورت مشخصی وظایف نهادها و مسئولیت‌های آنها در کنار تغییرات مورد نیاز تشریح می‌شود. چهارچوب تدوین استراتژی ملی پژوهش در فناوری ارتباطات و اطلاعات ایران به مورد اجرا گذاشته شد و با صرف زمانی یک ساله و با مشارکت بیش از 40 نفر از متخصصان این حوزه به سرانجام رسید. نویسندگان این مقاله سعی کرده‌اند بخشی از دستاوردهای پژوهشی حاصل از این پروژه را ارائه نمایند.

نویسندگان: مهدي فاتح راد, فاطمه منصوريان(*) , فاطمه حقيرالسادات
کلیدواژه ها: اخلاق, فناوري, شبیه‌سازی, فقه و مذهب
دوره:  22 | شماره:  52 | تاریخ:  1391/5/9
: 15
:
: 0

با وجود تحولات اساسی و بسیار مهم صورت گرفته در زمینه‌های مختلف زندگی بشر که با کمک پیشرفت‌های علمی حاصل شده است، یکی از ویژگی‌های مشخص این قرن، آسیب‌پذیری جامعه در برابر تهدیدهای فناورانه است که نگرانی‌هایی را به وجود آورده است. به این جهت، بسیاری از باورها در جهان کنونی بر این است که فناوری و علم زمانی مفید است که اخلاق، آن را به عنوان سعادت مشترک تأئید می‌کند. به طور مثال پیشرفت‌های علمی در موضوع‌هایی چون تعیین توالی نوکلئوتیدهای ژنوم انسان، کلون‌سازی حیوانات و سپس انسان، تحقیقات سلول‌های بنیادی و نانوبیوتکنولوژی توجه دانشمندان را به نیاز روزافزون به اخلاق در علوم جلب کرده است. شبیه‌سازی یکی از پیشرفته‌ترین دست‌یافته‌های بشر در زمینه علم پزشکی و مهندسی ژنتیک است. پدید آوردن گوسفندی به نام دالی در سال 1997، از راهی غیرجنسی تنها کشف علمی نبود و به دایره مسائل زیستی منحصر نماند، بلکه دامنه آن به سرعت به مباحث کلامی، سیاسی و اخلاقی کشیده شد و از زمان اعلام نتایج این فناوری، موضع‌گیری‌های متفاوت موافق و مخالفی در مواجهه با آن شکل گرفته است که مهم‌ترین محور بحث پیرامون شبیه‌سازی انسان حوزه اخلاقیات و در رأس آن نظریه‌های فقهی و مذهبی است. راهکارهایی عملی منطقی برای برون‌رفت از چنین نگرانی‌هایی مستلزم تبادل نظر بین دانشمندان مهندسی ژنتیک، عالمان و فقهای دینی و اخلاقی و حقوقدانان است. در این مقاله ضمن پرداختن به موضوع توجه به اخلاق در توسعه فناوری، به مفهوم و چیستی شبیه‌سازی، محاسن و معایب آن و همچنین، واکنش‌های جهانی در مورد شبیه‌سازی بررسی آراء و گفتارهای بزرگان علم و دین نسبت به این مقوله نیز پرداخته است و در پایان به آراء برخی ازمخالفان و موافقان ذکر می‌شود.