فهرست مقالات , سال 1392,دوره23 شماره 54 XML
نویسندگان: حميد احمدي(*) , فريده عصاره, فرامرز سهيلي
کلیدواژه ها: همكاري علمى, هم نويسندگي, شبكه هاي هم نويسندگى, مجتبي شمسي پور
دوره:  23 | شماره:  54 | تاریخ:  1392/2/10
: 20
:
: 0

هدف از انجام این پژوهش شناخت مختصری از همکارى علمى، هم نویسندگی و شبکه هم نویسندگی به منظور بررسی نمونة کوچکی از یک شبکه هم نویسندگی با مرکزیت مجتبی شمسی پور در حوزه شیمی ایران است. در این پژوهش با استفاده از روش سندى تاریخى به مرور مختصری از منابع و متون مرتبط با موضوع پرداخته مى شود. نتایج نشان مى دهد که مطالعة هم نویسندگى مقاله‌های علمى و شبکه هاى استنادى که مبتنى بر پایگاه هاى انتشارات علمى است، راهى مؤثر براى بررسى همکارى بین دانشمندان است. این شبکه ها براى مطالعة ارتباطات دانشمندان و همچنین شهرت، محبوبیت و تکامل فناورى ها به کار برده مى‌شوند، این شبکه ها نوعى شبکة اجتماعى به شمار مى آیند. یک شبکة اجتماعى، مجموعه اى از روابط است که بین افراد، گروه ها یا سازمان ها وجود دارد و جریان داده ها، اطلاعات، دانش و سایر منابع را قادر مى سازد. بر پایه مبانی نظری پژوهش، شبکه هم‌نویسندگی حوزه شیمی ایران با مرکزیت مجتبی شمسی-پور مورد بررسی قرار گرفت. یافته های این بررسی نشان می دهد در حوزه شیمی ایران شبکه اجتماعی نویسندگان بسیار پیچیده است و ایشان دارای روابطی منسجم و مرکزیتی قوی را در این حوزه ایجاد کرده است. نگاشت شبکه اجتماعی هم‌نویسندگی شمسی‌پور، نمونه‌ای از همکاری علمی در حوزه شیمی ایران است.

نویسندگان: عبدالرضا نواح, علي حسين حسين زاده, محمدعلي مومبيني(*)
کلیدواژه ها: جامعه شناسي, بومي سازی, توليد علم, ساختارهای اجتماعي- ا قتصادی
دوره:  23 | شماره:  54 | تاریخ:  1392/2/10
: 17
:
: 0

هدف تحقیق: مسائل و مشکلات موجود علم جامعه‌شناسی برای تبدیل شدن به علمی مؤثر و کارا، نیازمند توصیف و تبیین علل و عوامل ناکارآمدی این علم در جامعه ایران است. تلاش‌های انجام گرفته برای شناسایی این علل و عوامل در چند سال اخیر توجه اساسی خود را به عدم تطابق دستاوردها و یافته‌های این علم (که عموماً در خارج از شرایط اجتماعی- تاریخی جامعه ایران و به طور کلی بر اساس واقعیت‌ها و پدیده‌های اجتماعی جامعه‌های دیگر صورت‌بندی شده است) با شرایط اجتماعی ایران معطوف کرده است. این دیدگاه "بومی¬سازی" را مهم‌ترین راه حل برای غلبه بر ناکارآمدی علم جامعه‌شناسی در ایران می‌داند. از سویی، بومی‌سازی جهت بررسی واقعیت‌ها و پدیده‌های اجتماعی ایران و از سویی دیگر، به کارگیری پیش‌فرض‌های معرفت¬شناسی، انسان‌شناسی و جهان¬بینی موجود در فرهنگ و تمدن جامعه ایران برای مواجهه با این واقعیت‌ها و پدیده‌های اجتماعی. بی شک تلاش‌های صورت گرفته و در دست اقدام (از آنجا که بدون توجه به ارتباط مناسب با دنیای پیرامونی نهاد علم انجام شده است) بر ساختار نهاد علم جامعه‌شناسی تأثیرات نامطلوبی بر جای خواهد گذاشت. به طوری که، آسیب‌شناسی دیدگاه بومی‌سازی در ایران از منظر جامعه‌شناسی علم، می‌تواند کاستی‌ها و ضعف‌های موجود را به ما نشان دهد. روش تحقیق: تحقیق حاضر با روش کیفی - اسنادی (بر اساس الگوی معرفتی گیبونز) به تشریح شرایط مناسب بومی‌سازی علم جامعه¬شناسی در ایران می¬پردازد. نتایج تحقیق: پیش از هر اقدام جهت بومی‌سازی علم جامعه¬شناسی باید زمینه¬های شکل¬گیری علم بومی را در درون ساختارهای اجتماعی-فرهنگی- سیاسی- اقتصادی جامعه مهیا ساخت و از مطرح کردن گفتمان بومی‌سازی به گونه‌ای مجرد پرهیز کرد. زیرا، در جامعه ایران نیازی برای پاسخ¬گویی، از سوی علم جامعه‌شناسی وجود ندارد؛ تا این علم بتواند بومی شدن را آغاز کند. بنابراین تا زمانی که نیازها و مطالباتی از سویی جامعه برای این علم مطرح نگردد، جامعه¬شناسی نمی‌تواند دستاوردی در ایران داشته باشد و کاربردی¬کردن این علم در ایران صورت نخواهد گرفت.

نویسندگان: محمدمهدي ذوالفقارزاده(*) , مهدي ثنائي
کلیدواژه ها: ديپلماسي علم و فناوري, سياست گذاري علم و فناوري, علوم سياسي, تجارب كشورها, چارچوب مفهومي, تفكر بين رشته اي
دوره:  23 | شماره:  54 | تاریخ:  1392/2/10
: 34
:
: 0

حوزه دیپلماسی علم و فناوری همچنان دارای قلمروی نوپایی است و ادبیات قابل توجهی از آن نیز در متون علمی و پژوهشی دنیا تاکنون منتشر نشده است؛ از این رو، گردآوری و سامان بخشیدن به مفاهیم مرتبط به این حوزه، یکی از بایسته‌هایی است که باید در حوزه نظری صورت گیرد و این امر یکی از کاربردهای اصلی تحقیق حاضر است. در این نوشتار، ضمن معرفی حوزه نوظهور دیپلماسی علم و فناوری و معرفی دو رهیافت کلی «علم‌وفناوری‌محور» و «دیپلماسی‌محور» در مطالعات ناظر به آن، بیان ضرورت‌های این حوزه برای کشورمان، و بررسی تجارب برخی کشورهای فعال در این راستا (آمریکا، انگلستان، آلمان، فرانسه و ژاپن)، یک چهارچوب نظری با شش محور اصلی «علم و فناوری»، «علوم سیاسی»، «اقتصاد»، «حقوق»، «ارتباطات» و «مطالعات بنیادی» به همراه اجزاء هر محور ارائه شده است. در نهایت نیز از این چهارچوب به منظور ارائه پیشنهاداتی اجرایی، در راستای ارتقاء دیپلماسی علم و فناوری کشور استفاده شده است. واژه‌های کلیدی: دیپلماسی علم و فناوری، سیاست‌گذاری علم و فناوری، علوم سیاسی، تجارب کشورها، چهارچوب مفهومی، تفکر میان‌رشته‌ای.

نویسندگان: فاطمه منصوريان(*) , مهدي فاتح راد
کلیدواژه ها: دانشگاه كارآفرين, ساختار, زمينه, محتوا, كارآفريني دانش بنيان
دوره:  23 | شماره:  54 | تاریخ:  1392/2/10
: 16
:
: 0

یکی از ارکان نظم نوینی که در جهان در حال شکل‌گیری است، بناکردن آن بر دانش جدید و نوآوری مبتنی بر دانش است. در این نظم، ایجاد دانش جدید و بهره‌برداری مطلوب از آن شرط حیات و توسعه سامانههای اقتصادی و اجتماعی است. بنابراین عصر حاضر شاهد تحولات عظیمی در نظام‌های دانشگاهی به منظور تأثیرگذاری و همسویی توأم هرچه فزون‌تر در ارتباط با فرایندهای توسعه و پیشرفت بومی، منطقه‌ای و بین‌المللی است. تحقق این خواسته از طریق تحول و تبدیل دانشگاه سنتی که وظیفه خود را تحقیق و تدریس میدانست به دانشگاه کارآفرین امکانپذیر است. هدف این نوع دانشگاه، پیاده‌سازی فرایند خلق ایده دانش‌بنیان و حمایت آن تا تبدیل به محصول و خدمت نهایی، یعنی کارآفرینی دانش‌بنیان است، این دانشگاه بر اساس کارکرد استادان، دانشجویان و کارکنان دانش‌بنیان فرایندهای متفاوتی با دانشگاه‌های سنتی دارد که مستلزم ایجاد سازوکارهای جدیدی است که موفقیت در تحقق هدف را تضمین کند. رسالت این تحقیق ارائه الگویی است که دانشگاه کارآفرین را بر اساس سه رکن کلیدی ساختار، زمینه و محتوا به منظور تسهیل و تحقق کارآفرینی دانش‌بنیان محقق سازد. واژگان کلیدی: دانشگاه کارآفرین، ساختار، زمینه، محتوا، کارآفرینی دانش‌بنیان.

نویسندگان: مهدي پاكزاد(*) , مسعود افشاري
کلیدواژه ها: ارزيابي, شاخص های علم و فناوری, فناوري اطلاعات, منطقه چشم انداز
دوره:  23 | شماره:  54 | تاریخ:  1392/2/10
: 25
:
: 0

اندازه گیری پیشرفت امری حیاتی برای سیاستگذاران و جامعه است. کشورهایی که از آمارهای قابل اطمینان در مورد میزان پیشرفت خود سود می برند می دانند که کجا ایستاده اند، قابلیت ها و محدودیت¬هایشان چیست و مهمتر از همه، می دانند که کجا می روند و چگونه می خواهند به آنجا برسند. از این رو، در این مقاله تلاش شده است، با استخراج آمارهای مربوطه به شاخص های علم و فناوری، جایگاه ایران در حوزه فناوری اطلاعات نسبت به کشورها و رقبای منطقه ای سنجیده شود و همچنین تحقق اهداف چشم انداز بیست ساله در این حوزه مورد بررسی قرار گیرد. نتایج بررسی نشان می دهد که از میان شاخص های مورد بررسی، کشور ایران تنها از لحاظ شاخص های تولید علم (انتشار مقالات علمی در مجله‌های نمایه شده درISI و SCOPUS) در بین کشورهای منطقه دارای جایگاه اول و دوم است. اما از لحاظ شاخص میزان ارجاعات به مقالات منتشر شده که بیانگر کیفیت مقالات است ایران بعد از کشورهای رژیم اشغالگر قدس و ترکیه در جایگاه سوم منطقه قرار دارد. وضعیت ایران از لحاظ شاخص ثبت اختراع در دفاتر آمریکا و اروپا در بین کشورهای منطقه رضایت بخش نیست بطوریکه به ترتیب دارای رتبه سوم و چهارم را به خود اختصاص داده است. از لحاظ شاخص های مربوز به بکارگیری فناوری اطلاعات و آثار آن در بین کشورهای منطقه در رتبه چهارم قرار گرفته است. بنابراین به استناد نتایج بدست آمده از این مطالعه، تحقق اهداف مندرج در سند چشم انداز بیست ساله کشور در حوزه فناوری اطلاعات نیازمند اصلاح سیاست های موجود و ارائه مشوق های متناسب می باشد.

نویسندگان: سهيلا باقري (*) , صديقه محمداسماعيلي
کلیدواژه ها: آي اس آي, برونداد علمي, شبکه هاي هم تأليفي, مهندسي پزشکي, نودايكس ال
دوره:  23 | شماره:  54 | تاریخ:  1392/2/10
: 13
:
: 0

هدف: این پژوهش به تحلیل هم‎تألیفی بروندادهای علمی حوزۀ مهندسی پزشکی ایران در نمایه استنادی علوم از پایگاه وب‎آوساینس بین سال‎های 2002-2011 پرداخته است. روش‎شناسی: روش پژوهش، پیمایشی توصیفی- تحلیلی است و در آن از شاخص‎های علم‎سنجی در تحلیل شبکه‎های چندنویسندگی با استفاده از نرم‎افزار نودایکس‎ال استفاده شده است. جامعۀ پژوهش، بروندادهای تحقیقاتی و دانشگاهی حوزۀ مهندسی پزشکی ایران (55 رکورد) است که در نمایه استنادی علوم ، در سال‎های 2002 تا 2011 نمایه شده است. یافته‎ها: بیشترین مدارک مهندسی پزشکی ایران مربوط به گروه موضوعی علم مواد با 81/41 درصد و بعد از آن بیوفیزیک با 54/14 درصد بوده است. میزان همکاری‎های بین‎المللی ایران (81/41 درصد)، ملّی(18/38درصد) و داخلی (20 درصد) بوده و با کانادا، انگلستان، کره‎جنوبی، سنگاپور و آمریکا، مشارکت علمی بیشتری داشته است. حمید میرزاده از دانشگاه امیرکبیر و محمّد پرنیان‎پور، از دانشگاه صنعتی شریف، فعّال‎ترین نویسندگان کشور بودند. تعداد مدارک 3، 4 و 5 نویسنده، بیش از بقیه بود و ارتباط معناداری بین تعداد نویسندگان مدارک علمی و میزان جذب استناد به دست نیامد. چگالی شبکه همکاری ایران با کشورهای جهان نیز، برابر با 066/0 بود و ایران در حوزه مهندسی پزشکی، رتبۀ 28 جهانی و رتبۀ سوّم آسیای جنوب غربی را، به دست آورد. اصالت/ ارزش: با تحلیل نتایج حاصل از این پژوهش، می‎توان جایگاه ایران را در حوزۀ مهندسی پزشکی در بین کشورهای جهان و آسیای جنوب غربی شناسایی کرد و با توجّه به چشم‎انداز سند بیست ساله کشورمان در پیشبرد فناوری، به گسترش همکاری‎ها و سرمایه‎گذاری‎های لازم در راستای ارتقاء سطح بهداشت و سلامت جامعه پرداخت.

نویسندگان: صابر ميرزايي(*)
کلیدواژه ها: فناوري كليدي, مأموريت گرا, اشاعه گرا, فشار علم, كشش تقاضا
دوره:  23 | شماره:  54 | تاریخ:  1392/2/10
: 19
: 1
: 0

در این مقاله، تجربه کشور در مورد شروع سیاستگذاری و سرمایه‌گذاری بر روی هفت فناوری کلیدی (ماشین‌سازی، هوافضا، هسته‌ای، ژنتیک و زیستی، الکترونیک و مخابرات، نرم‌افزار و نانو) بررسی می‌شود و هر فناوری در یک الگوی دو بعدی که براساس تقسیم‌بندی مأموریت‌گرا- اشاعه‌گرا و نیز فشار علم- کشش تقاضا تشکیل شده‌است قرار می‌گیرد. سپس تحلیلی ارائه می‌شود که براین مبنا، نحوه ورود به فناوری‌های کلیدی بعدی باید چگونه و از کدام نقطه الگوی مزبور صورت پذیرد.