فهرست مقالات , سال 1393,دوره24 شماره 57 XML
نویسندگان: علی اصغر پورعزّت , علی اصغر سعدآبادی(*) , صدیقه دمرچی لو , مهدی پاکزاد
کلیدواژه ها: علم سودمند, سياست علمي, منافع ملّی, مسائل عمومی
دوره:  24 | شماره:  57 | تاریخ:  1393/8/10
: 21
:
: 1

منابع دانشی و پژوهشی محدودند و نیازهای مطالعاتی جوامع بی‌شمار! رسالت خطّ‌مشی دانش آن است که این منابع محدود را به‌گونه‌ای به آن نیازهای بی‌شمار تخصیص‌دهد که بیشترین حدّ منافع عاید جامعه شود. در این رویکرد علم سودمند آن است که منافع جامعه را تأمین کند و در حلّ مسائل یا مشکلات اجتماعی کارساز شود. در این پژوهش تلاش شده ‌است تا با کسب نظر از خبرگان با کاربست روش تحلیل محتوا و تکنیک دلفی فازی، مهم‌ترین عوامل مؤثر بر روند سودمندسازی دانش اولویت‌بندی شوند. نتایج حاصل تأکید بر این مهم بود که هرچند تفاوت چندانی بین ابعاد و شاخص‌های گوناگون اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اداری علم و فناوری وجود ندارد ولی گویا ابعاد فرهنگی و اخلاقی و اجتماعی آن حساس‌تر هستند و باید بیشتر موردتوجّه قرارگیرند. به این ترتیب مجموعة قابل توجّهی از عوامل مؤثر بر سودمندسازی دانش مورد تأکید قرارگرفتند که از آن جمله می‌توان برضرورت استفاده از ابزارهای مناسب برای جلب مشارکت ذی‌نفعان، استفادة بهینه از تجهیزات و امکانات علمی، توسعة پایگاه دادة تحقیق و توسعه و اصلاح سیستم آموزشی در پرتو شناسایی مزیت‌های علمی تأکید کرد. بنابراین، مسئله اساسی این پژوهش، طراحی یک بستة خردمندانة خط‌ّمشی‌گذاری برای هدایت منابع علمی و معرفتی کشور است؛ به ‌گونه‌ای که تمام تلاش‌های علمی و پژوهشی معطوف به تأمین منافع ملّی یا حلّ مسائل عمومی در جامعه شود.

نویسندگان: سید محمدحسین شجاعی(*) , مهدی فاتح راد, سید حبیب اله طباطبائیان
کلیدواژه ها: ارزيابي سياست ها, سياستهای علم، فناوری و نوآوری, فراچارچوب, نظام ارزيابي سياست ها
دوره:  24 | شماره:  57 | تاریخ:  1393/8/10
: 22
:
: 1

موفقیت بلندمدت سیاستگذاری و سیاست‌های علم و فناوری نیازمند تخمین و پیش‌بینی نتایج و اثرات سیاست‌ها، بازخورد منظم دستاوردها بر اساس معیارهای مشخص و بناکردن بر یک نظام پایش قدرتمند و قابل اطمینان است. در چنین بستری است که جایگاه و اهمیت ارزیابی سیاست‌های علم و فناوری روشن می‌شود. این مقاله می‌کوشد با تبیین جایگاه ارزیابی سیاست‌ها در چرخه‌ سیاستگذاری به عنوان بُعدی از این فرایند که در یکایک اجزای دیگر حضور و تأثیر دارد و با استفاده از یک فراچارچوب برای بررسی و تحلیل موضوع ارزیابی سیاست‌ها که مبتنی بر دو بعد مفهوم-کاربرد و ایستایی-پویایی است، بر اساس تبیین مبانی و زیرساخت‌های لازم طرحی را برای چارچوب و نظام ارزیابی سیاست‌های علم و فناوری در کشور ارائه کند.

نویسندگان: یعقوب نوروزی, سمانه خویدکی(*)
کلیدواژه ها: كتابخانه ديجيتال, کتابخانه دیجیتالی معنایی, کتابخانه دیجیتالی معنایی اجتماعی, سازماندهی دانش, اشتراک دانش
دوره:  24 | شماره:  57 | تاریخ:  1393/8/10
: 19
:
: 0

در عصر حاضر تحولات فناوری اطلاعات و ارتباطات از جمله وب اجتماعی و وب معنایی، دورنمای تازه‌ای را در زمینه توسعه کتابخانه‌ای دیجیتالی ارائه کرده اند. کتابخانه‌های دیجیتالی با چالش‌هایی از جمله بازیابی دقیق اطلاعات و اشتراک دانش کاربران روبه‌رو هستند. بنابراین کتابخانه دیجیتالی معنایی و کتابخانه دیجیتالی معنایی اجتماعی گام‌های بعدی در تکامل نسل فعلی کتابخانه‌های دیجیتالی خواهند بود. کتابخانه‌های دیجیتالی معنایی اجتماعی، بهبود کارایی کتابخانه‌های دیجیتالی را در زمینه‌های مدیریت منابع، امکانات مرور و جستجوی بیشتر، بازیابی دقیق اطلاعات، کاربرمحوری و اشتراک دانش کاربران و ارتباط با دیگر کتابخانه‌های دیجیتالی را به دنبال خواهند داشت. مقاله حاضر در نظر دارد کتابخانه دیجیتالی معنایی اجتماعی را به عنوان دورنمایی برای کتابخانه‌های دیجیتالی در ایران معرفی کند. روش به‌کاررفته در این مقاله، روش مروری (سندی) است و پس از بررسی اهمیت وب معنایی در کتابخانه‌های دیجیتالی به تشریح کتابخانه‌های دیجیتالی معنایی، کتابخانه‌های دیجیتالی معنایی اجتماعی و ارائه دورنمایی برای این نوع کتابخانه‌ها در ایران پرداخته است. 

نویسندگان: مهدی گودرزی(*) , مريم گودرزی
کلیدواژه ها: زيست دارو, تجاریسازی, زيست فناوری, تأمین مالي, توسعه دارو جديد
دوره:  24 | شماره:  57 | تاریخ:  1393/8/10
: 23
:
: 0

توسعه صنعت دارویی هر کشوری، نشان‌دهنده توانمندی آن کشور در حوزه‌ تأمین بهداشت و سلامت افراد آن جامعه است. با توجه به تحولات این صنعت در تعامل با دستاوردهای علم زیست‌فناوری و اهمیتی که زیست‌داروها در درمان بیماری‌های خاص در جوامع دارند، بررسی فرایند تجاری‌سازی و تعیین عوامل تأثیرگذار بر این فرایند نقش مهمی در ارائه سریع‌تر داروها به بازار دارد. بر این اساس، هدف از این مقاله، بررسی فرایند تجاری‌سازی این داروها و ابعاد مختلف آن می‌باشد. روش پژوهش حاضر  بررسی و استنتاج از مقالات و گزارش علمی مرتبط بوده است. نتایج این بررسی نشان می‌دهد که یکی از این عوامل کلیدی موفقیت شرکت‌های دارویی ایرانی، آشنا شدن آنها با انواع روش‌های  تأمین مالی  متناسب با مرحله‌ای است که در توسعه داروی جدید قرار دارند. همچنین ضرورت ایجاد اتحاد راهبردی بین شرکت‌های دارویی بزرگ داخلی و شرکت‌های نوپا فعال در حوزه زیست‌دارو و  با همتایان خارجیشان، باید مد نظر این شرکت‌ها قرار گیرد. در نهایت، از آنجا که آمار و اطلاعات دقیقی از نوآوری‌ها و محصولات دارویی جدیدی که توسط شرکت‌های داخلی توسعه یافته وجود ندارد، پیشنهاد شد که سازمان غذا و داروی کشور یا وزارت بهداشت اقدام به انجام یک ممیزی نوآوری در صنعت دارویی ایران کند. 

نویسندگان: محسن نظرزاده زارع(*) , جواد پورکریمی, خدایار ابیلی, غلامرضا ذاکر صالحی
کلیدواژه ها: كلاس جهاني, آموزش عالی کلاس جهانی, سازمان کلاس جهانی, دانشگاه كلاس جهاني
دوره:  24 | شماره:  57 | تاریخ:  1393/8/10
: 17
:
: 0

دانشگاه‌ها می‌توانند در هر دو زمینۀ جهانی و ملی عمل کنند؛ اما ایدۀ دانشگاه کلاس جهانی در بستر جهانی رخ می‌دهد. فرض اساسی این ایده آن ا‌ست که این دانشگاه با بهترین مؤسسه‌های دانشگاهی دنیا رقابت می‌کند و تمایل به رسیدن به اوج تعالی و به رسمیت شناخته شدن دارد. بنابراین، هدف مقاله حاضر، واکاوی مفهوم دانشگاه کلاس جهانی، ویژگی‌های دانشگاه جهانی و راهبردهای تأسیس این دانشگاه است.

نتیجه‌گیری این مقاله نشان داد که بسترهای ملی و الگوهای سازمانی برای ایجاد دانشگاه کلاس جهانی، خیلی گسترده هستند؛ بنابراین، هر کشور باید از میان مسیرهای متنوع ممکن، یک راهبرد متکی بر نقاط قوت و منابع خود برگزیند. علاوه بر این، تحول در نظام یک دانشگاه برای رسیدن به دانشگاه کلاس جهانی نمی‌تواند در انزوا اتفاق بیافتد. بنابراین چشم‌انداز بلندمدت برای ایجاد یک دانشگاه در کلاس جهانی و پیاده‌سازی آن، باید به‌دقت بیان شود و دولت‌ها نیز برای نیل به این مقصود، باید به دانشگاه‌ها کمک کنند.

نویسندگان: مرتضی مرادی(*)
کلیدواژه ها: پارادايم, پدیدارشناسی, تفسیری, اثبات گرایی, قوم نگاری, تئوری داده بنیاد
دوره:  24 | شماره:  57 | تاریخ:  1393/8/10
: 17
:
: 1

امروزه در همه علوم شاهد شتاب علمی بالا هستیم؛ پیشرفت­های علمی خود مرهون روش­های علمی پژوهش هستند. امّا خودِ روش­های پژوهش نیز تغییرات و پیشرفت­های بسیاری داشته‌اند. هدف از این پژوهش این است که پاردایم­های رایج و روش­های پژوهش کیفّی همراه با معیارهای ارزیابی کیفی آنها مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا اعتقاد بر این است که انجام پژوهش­های کیفّی به توسعه مبنای دانش جامع و سالم­تر در حوزه علوم انسانی کمک خواهد کرد. درک مبانی نظری و فلسفی پژوهش کیفّی می­تواند پژوهشگران حوزه علوم انسانی را تشویق به ارزیابی و استفاده از روش کیفّی به منظور تحت تأثیر قرار دادن عملکرد خودشان کند؛ این امر برای برخی ممکن است شامل یک تغییر الگو در تفکر باشد. به همین منظور، مبانی دو پارادایم رایج علمی یعنی اثبات­گرایی/ فرااثبات‌گرایی و تفسیری مطرح شد. سپس ارتباط مبانی پارادایمی و روش­شناسی ارائه شد. روش­شناسی­های متداول در پژوهش کیفّی، یعنی نظریه داده بنیاد، مطالعه موردی، پدیدارشناسی، قوم­نگاری و داستان­سرایی مورد بررسی قرار گرفت. در ادامه روش­های جمع­آوری داده­ها شامل مصاحبه فردی، گروه­های کانونی، مشاهده و تحلیل اسناد بیان شدند. در نهایت، راهبردهای افزایش کیفیّت پژوهش کیفّی مورد بررسی قرار گرفت و با راهبردهای پژوهش کمّی مقایسه شدند.

نویسندگان: گلنسا گلینی مقدم(*) , عصمت مؤمنی, اصغر ستار زاده
کلیدواژه ها: همكاري علمي, روش تحقيق, نويسندگان ايراني, تيپ شناسي نويسنده
دوره:  24 | شماره:  57 | تاریخ:  1393/8/10
: 861
: 5
: 3

در این مقاله شناسایی و معرفی پژوهش‌های انجام شده در زمینه همکاری علمی در ایران به لحاظ تیپ‌شناسی نویسندگان و روش تحقیق به کار رفته است.

روش انجام تحقیق و گردآوری داده‌ها: پژوهش حاضر با رویکرد فرا تحلیل انجام گرفته و داده‌ها نیز از مرور پژوهش‌های گذشته و جستجو در پنج پایگاه اطلاعاتی گردآوری شده است. نگاهی به 40 مقاله منتشر شده نشان می‌دهد که عمده‌ترین روش تحقیق (80 درصد) در مطالعات همکاری علمی در ایران از نوع علم سنجی و سپس تحقیقات پیمایشی است. به لحاظ تیپ‌شناسی، 60 درصد مقاله‌های منتشر شده تا کنون زیر نظر یک استاد  با همراهی یک دانشجو یا کارشناس صورت گرفته است. روند تولیدات مقاله‌ها از سال 79 تا 93 نیز سیر صعودی را نشان می‌دهد. از میان پایگاه‌های اطلاعاتی بررسی شده، پایگاه مگیران (بانک اطلاعات نشریات کشور) 100 درصد مقاله‌ها این موضوع را پوشش می‌داد و بیشترین جامعیت را نسبت به چهار پایگاه پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران (ایرانداک)، پایگاه اطلاعات جهاد دانشگاهی، پایگاه نورمگز وکتابخانه ملی ایران داشت.