فهرست مقالات اسفند, سال 1394,دوره25 شماره 3 XML
دوره:  25 | شماره:  3 | تاریخ:  1394/12/17 | نوع مقاله:  علمی ترویجی
: 850
: 4
: 0

در نگاه سیستمی به نوآوری، همکاری بین انواع مختلف بازیگران، به‌عنوان کلیدی در موفقیت نوآوری دیده می‌شود. به جهت وجود شکاف‌های متعددی که مانع این همکاری اثربخش می‌شوند، ادبیات سیاست‌گذاری علم و نوآوری به‌طور دائم به نیاز برای سازمان‌های میانجی برای بر عهده گرفتن نقش پل‌زنی و واسطه‌گری اشاره می‌کند. در این مقاله سعی شده تا ابتدا با معرفی سازمان‌های میانجی به‌عنوان واسطه‌گر در نوآوری، به تبیین انواع آن‌ها پرداخته شود. سپس با بررسی ادبیات موجود در حوزه میانجی‌ها، دسته‌بندی کاملی از کارکردهای این سازمان‌ها ارائه شده است.

    : 663
    : 2
    : 0

    نهادهای میانجی نوآوری با هدف تسهیل فرایند نوآوری در حوزه‌های گوناگونی فعالیت می‌کنند و امروزه به‌عنوان یکی از ابزارهای متداول سیاست‌گذاری در دنیا شناخته شده‌اند. هدف از نگارش این مقاله شناسایی نهادهای میانجی در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر در سطوح بین‌المللی، منطقه‌ای و ملی است. برای این منظور، ابتدا ادبیات موجود درباره نهادهای میانجی بررسی و کارکردها و نقش‌های این نهادها مشخص شده است. سپس حوزه مورد بررسی؛ یعنی انرژی‌های تجدیدپذیر، معرفی و اهمیت نوآوری و فناوری در آن مشخص شده است. در ادامه، هشت نهاد میانجی از سطوح بین‌المللی، منطقه‌ای و ملی شناسایی و کارکرد آن‌ها در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر به‌طور مفصل تشریح شده است. در نهایت، کارکردهایی که این نهادها به‌عنوان یک نهاد میانجی نوآوری ایفا می‌کنند، شناسایی و مشخص گردیده است.

      کلیدواژه ها: سازمان های دانش بنیان - وب 2 - رسانه‏ های اجتماعی - راهبرد رسانه های اجتماعی
      دوره:  25 | شماره:  3 | تاریخ:  1394/12/17 | نوع مقاله:  علمی ترویجی
      : 718
      : 5
      : 0

      در عصر دانش و اطلاعات، سازمان‌های دانش‌بنیان در هر کشوری نقش مؤثری در توسعه آن کشور برعهده دارند. برخی وجوه متمایز این قبیل سازمان‌ها با دیگر سازمان‌های مرسوم؛ نظیر استقلال و خودمختاری بالا، وجود کارکنان دانشی، کم‌رنگ بودن سلسله مراتب سازمانی، انطباق‌پذیری بالای سازمان، ارائه خدمات ویژه به مشتری، عدم تقارن از لحاظ قدرت و ارتباطات و نیاز بالا به تسهیم دانش، باعث شده تا مدیریت و ماهیت کار در این سازمان‌ها متفاوت باشد. از سوی دیگر، رسانه‌های اجتماعی شیوه‌های ارتباط، تعامل و مشارکت افراد را برای همیشه دگرگون کرده‌اند و در نهایت روابط آن‌ها را سمت‌وسو می‌دهند. قابلیت‌های رسانه‌های اجتماعی همچون نوظهوری، ماندگاری، شفافیت، تجمیع، مشارکت و استقلال با ابعاد و فرایندهای اصلی سازمان دانش‌بنیان همخوانی داشته و آن را از طریق مؤلفه‌هایی همچون روابط، هویت، به اشتراک‌گذاری، حضور، شهرت، گروه‌ها و گفت‌وگو تحت‌تأثیر جدی قرار می‌دهد. در این نوشتار تلاش شده است تا از طریق مطالعه اسنادی، ابعاد گوناگون این قابلیت‌ها و تـأثیر رسانه‌های اجتماعی بر سازمان‌های دانش‌بنیان در آثار مرتبط واکاوی شود. این مطالعه، با مرور تعاریف، کارکردها و الگوهای مختلف در هر دو حوزه سازمان‌های دانش‌بنیان و رسانه‌های اجتماعی، به بررسی این توانایی‌ها می‌پردازد و در نهایت با ارائه الگویی مفهومی در اسناد مورد مطالعه درباره «تأثیر رسانه اجتماعی بر ایجاد ارزش افزوده در سازمان‌های دانش‌بنیان» ابعاد گوناگون این تأثیرات را مشخص می‌کند. در پایان، پیشنهادها و راهبردهایی برای استفاده بهینه از این ابزار کارامد در سازمان‌های دانش‌بنیان ارائه شده است.

        : 665
        : 1
        : 0

        در بسیاری از کشورها، بخش مهمی از سیاست‌های توسعه فناوری و نوآوری در سطح ملی، به سیاست‌های تقویت‌کننده ظرفیت جذب در شرکت‌های داخلی معطوف شده است، اما در این میان، در اغلب کشورها شرکت‌های کوچک و متوسط سهم بزرگی از اقتصاد جهانی را در اختیار دارند. به همین دلیل، سیاست‌گذاران برای حمایت و تقویت این بخش حیاتی از صنعت و اقتصاد، برنامه‌ها و سیاست‌های ویژه‌ای را تدوین می‌کنند. پرسش اصلی این مقاله این است که دولت‌ها با اتخاذ چه سیاست‌هایی می‌توانند ظرفیت جذب نوآوری را در شرکت‌های کوچک و متوسط افزایش دهند؟ به‌منظور پاسخ به این پرسش با انجام یک مطالعه تطبیقی، ضمن بررسی و مقایسه سیاست‌های چند کشور اروپایی در زمینه افزایش ظرفیت جذب، چند راهکار برای افزایش ظرفیت جذب شرکت‌های کوچک و متوسط ایرانی پیشنهاد شده است.

          دوره:  25 | شماره:  3 | تاریخ:  1394/12/17 | نوع مقاله:  علمی ترویجی
          : 650
          : 7
          : 0

          هدف پژوهش حاضر شناخت سیر تحول پژوهش‌ها و مفاهیم علمی حوزه علم‌سنجی در ایران است. روش پژوهش، تحلیل هم‌واژگانی است که یک فن در تحلیل محتوا محسوب می‌شود و یکی از روش‌های علم‌سنجی است. جامعه این پژوهش شامل همه برون‌دادهای تولیدشده توسط پژوهشگران ایران در قالب کتاب‌ها، مقاله‌ها، پایان‏نامه‏های تحصیلی و طرح‌های پژوهشی حوزه علم‌سنجی در درون و بیرون از ایران، اعم از چاپی و الکترونیکی به زبان فارسی و زبان انگلیسی از بدو پیدایش این حوزه در سال 1361 تا 1393 است. یافته‌های پژوهش شامل روند رشد تولیدات علمی، سطح و رویکرد پژوهش‌ها، مفاهیم پرکاربرد، سیر تحول مفهوم و روابط میان‌رشته‌ای این حوزه است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که از سال 1384 فعالیت‌های پژوهشی این حوزه در ایران جهش چشمگیری داشته و نرخ رشد متوسط آن 32 درصد بوده است. همچنین در این سال‌ها تعداد 1800 مفهوم در پژوهش‌های این حوزه مطرح شده است. بررسی‌های دیگر نشان داده‌اند که مفاهیم «ارزیابی تولیدات علمی، تولید علم و تحلیل استنادی» به‌ترتیب با رویکرد کمی، از جمله مفاهیم غالب این حوزه در کشور هستند. همچنین ساختار مفهومی حوزه علم‌سنجی در طول زمان، دچار تغییرات عمده‌ای شده، به‌گونه‌ای‌که مفاهیمی در طول زمان محو و مفاهیم دیگری ظهور کرده است. نتایج دیگر پژوهش نشان داده که این حوزه با حدود 22 رشته علمی، روابط میان‌رشته‌ای دارد و بیشترین ارتباط مفهومی را با رشته‌هایی همچون فناوری اطلاعات، علوم اجتماعی و مدیریت دارد. نتایج کلی پژوهش حاکی از جهش علمی این رشته در ایران در طیف کمی و تا حدودی کیفی است.

            کلیدواژه ها: فن‌کاوی - حوزه علم و فناوری - فناوری نوظهور - اقتصاد اطلاعات - نوآوری فناورانه
            دوره:  25 | شماره:  3 | تاریخ:  1394/12/17 | نوع مقاله:  علمی ترویجی
            : 524
            : 1
            : 0

            این پژوهش با هدف معرفی تکنیک فن‌کاوی[1] به‌عنوان ابزاری توانمند در رقابت سازمان‌های فعال در زمینه نوآوری و حمایت از تصمیم‌سازی‌های این سازمان‌ها در حوزه فناوری است. با توجه به توصیفات انجام شده و مرور برنامه‌های کشور‌های گوناگون در خصوص سرمایه‌گذاری‌های فراوان در زمینه نوآوری فناورانه[2] و خلق ارزش‌های جدید توسط نوآوری، توجه به این حوزه ضروری است. از مطالعات کتابخانه‌ای و مرور مقالات و کتب مرتبط منتج می‌شود که استفاده از فن‌کاوی می‌تواند به استخراج دانش از مسیر‌های مستند تعاملات میان اعضای فعال در حوزه نوآوری منجر شود و با استفاده از اقتصاد اطلاعات، فناوری‌‌های نوظهور محتمل را معین کرده و به این ترتیب با ایجاد این شناخت هزینه‌ها و ریسک‌های پژوهش و توسعه کاهش خواهد یافت

             

            [1]. Tech mining

            [2]. Technological Innovation

              نویسندگان: نرجس ورع
              کلیدواژه ها: ایران
              دوره:  25 | شماره:  3 | تاریخ:  1394/12/17 | نوع مقاله:  علمی ترویجی
              : 836
              : 4
              : 0

              این مطالعه به بررسی نرخ رشد و وضعیت نشر مجلات علمی ایران به لحاظ حوزه موضوعی، وابستگی سازمانی، درجه علمی، زبان انتشار، نشر الکترونیکی و چگونگی دسترسی به مقالات آن‌ها از لحاظ آزاد و غیرآزاد بودن و همچنین قالب مقالات با استفاده از روش پیمایشی- توصیفی پرداخته است. برای گردآوری داده‌ها از سیاهه وارسی استفاده شده و جامعه پژوهش شامل نشریات معتبر علمی- پژوهشی و علمی- ترویجی کمیسیون نشریات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آمارهای توصیفی و استنباطی استفاده شده است. یافته‌های مطالعه حاکی از آن است که در ایران تا تیر ماه 1394 تعداد 1455 عنوان نشریه علمی معتبر منتشر شده که بیش از 95 درصد آن‌ها به دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی وابسته هستند و تعداد نشریات از تیر ماه 1388 تا تیر ماه 1394 با رشد 7/2 برابری روبه‌رو بوده است. همچنین دسترسی آزاد به متن کامل مقالات، در قالب فایل پی‌دی‌اف از طریق وبگاه نشریات در وضعیت مطلوبی قرار دارد.

                دوره:  25 | شماره:  3 | تاریخ:  1394/12/17 | نوع مقاله:  علمی ترویجی
                : 706
                :
                : 0

                در دوران معاصر، نهاد علم در ایران دستخوش تغییرات فزاینده‌ای شده و مطالعه این تغییرات از منظر پیامدهایی که برای نظام دانش ایران به‌دنبال داشته از اهمیت به‌سزایی برخوردار بوده است. بی‌تردید توانمندی، توسعه و استقلال واقعی کشورها نسبت مستقیمی با توانایی آن‌ها در تولید علم و توسعه علمی- تحقیقاتی دارد و  تولید، بسط و گسترش علم، تأثیر بسیار عمیقی در تمامی حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور دارد. در تحولات چند دهه اخیر، توجه ویژه‌ای به تولید علم و به‌کارگیری آن به‌ویژه در کشورهای توسعه‌یافته علمی یا کشورهای در حال توسعه علمی، شده است. در جوامعی که تولید علم در حد مطلوب است توسعه علمی نیز ایجاد می‌شود. توسعه علمی، توسعه همه‌جانبه علمی، آموزش، پژوهش و فناوری و ترویج فرهنگ آن‌هاست. دستیابی به اهداف اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و علمی جامعه در بستر تولید علم می‌تواند جامعه را به سمت توسعه پیش برد، بنابراین ضرورت توجه به تولید علم و راهکارها و موانع آن راهگشای مسئولین و دست‌اندرکاران در تحقق اهداف جامعه است. 

                کشور ایران نیز برای رسیدن به توسعه پایدار و دانش‌بنیان تلاش می‌کند. با توجه به اینکه در ایران منابع لازم برای دستیابی به چنین توسعه‌ای فراهم است و با مدیریت و سیاست‌گذاری درست برای هر بخش توسط اهل فن می‌توان به بهره‌وری بهینه دست یافت. برای مدیریت کارآمد باید به علم و دانش مجهز شد و برای تولید علم و ترویج آن باید برنامه‌ریزی و بسترسازی کرد.