فهرست مقالات , سال 1388,دوره19 شماره 44 XML
نویسندگان: علي اكبر موسوي موحدي (*)
کلیدواژه ها:
دوره:  19 | شماره:  44 | تاریخ:  1388/6/31
: 24
:
: 0

اصلاح الگوی مصرف

نویسندگان: حسن ساریخانی(*) , سعید عزیزیان(*)
کلیدواژه ها: انجمن پیشبرد علم ژاپن, کمک هزینه های پژوهشی, حمایت از پژوهشگران جوان
دوره:  19 | شماره:  44 | تاریخ:  1388/6/31
: 22
:
: 1

انجمن پیشبرد علم ژاپن یکی از مهم‌ترین سازمان‌های علمی ـ پژوهشی کشور ژاپن است که در سال 1932 میلادی تأسیس شده است. از اهدفا اصلی این انجمن تبادل بین‌المللی علم در جهت گسترش و تقویت پژوهش‌های علمی در همه زمینه‌های علوم طبیعی، علوم اجتماعی وعلوم انسانی است. بنابراین با برنامه‌های مختلف که در مقاله حاضر در 3 بخش در نظر گرتفه شده به حمایت و تشویق گروه‌های مختلفی از پژوهشگران می‌پردازد این بخش‌ها عبارتند از اعطای کمک هزینه‌های تحصیلی، همکاری و تبادل علمی انجمن با کشورهای مختلف و تشویق و حمایت از پژوهشگران از طریق اعطای جوایز. کمک هزینه‌های تحصیلی شامل کمک هزینه دوره پسادکتری بلندمدت و کوتاه‌مدت و کمک هزینه برنامه پژوهشی تابستانه برای پژوهشگران خارجی و انواع بورسیه‌های تحصیلی برای پژوهشگران جوان ژاپنی است. تلاش انجمن بر این بوده که طی دوره فعالیت خود همکاری‌های خود را با مراکز پژوهشی و دانشگاهی در کشورهای مختلف را از طریق برنامه‌های گوناگون و همایش‌های یافته‌های علمی گسترش دهد. همچنین از طریق اعطای جوایز گوناگون مانند جایزه بین المللی بیولوژی سعی در تشویق پژوهشگران برجسته در سطح بین‌الملی دارد این انجمن دارای فعالیت‌های پژوهشی بسیار گسترده‌ای بوده و سالانه بودجه کلانی برای فعالیت‌های آن در نظر گرفته شده است. در مجموع هدایت پژوهشگران خارجی در راستای اهداف علمی پژوهشگران ژاپنی، حمایت از پژوهش‌های اثربخش و آینده‌ساز و معرفی فرهنگ ژاپنی از نتایج به دست آمده از فعالیت‌های این انجمن است. 

نویسندگان: منصور وصالي(*) , زهرا اجاق
کلیدواژه ها: ارتباط علمی عمومی, عمومی‌سازی/ ترویج علم, فهم عامه از علم, مدل‌های ارتباط علمی عمومی, روش‌های عمومی‌سازی علم, شمول اجتماعی, شهروندی, مشارکت, توسعه فرهنگی
دوره:  19 | شماره:  44 | تاریخ:  1388/6/31
: 23
:
: 0

این مقاله نشان می‌دهد که مفاهیم ترویج علم، فهم عامه از علم و ارتباط علمی عمومی، 3 مفهوم به هم پیوسته‌اند. در این بین ارتباط علمی، مفهومی کلی است که 2 مفهوم دیگر را دربرمی‌گیرد. نیاز به افزایش شناخت مردم از علم و افزایش سواد علمی آنها، موجب توجه به این مفاهیم شده است. ارتباط علمی در دو حوزه قابل انجام است: 1) ارتباط افراد حوزه علمی در سطح ملی و بین‌المللی و 2) ارتباط علمی عمومی که به ارتباط عموم با علم توجه دارد. ترویج علم که ناظر بر  عمومی‌سازی علم است وافزایش درک عامه از علم، ابزارهایی برای ارتباط علمی تلقی می‌شوند. ترویج علم به روش‌ها و فنونی ناظر است که ساده‌سازی علم را برعهده دارند به طوری که موضوعات و مفاهیم علمی توسط متوسط مردم جامعه فهمیده شود. افزایش فهم عامه از علم هم به میزان شناخت متوسط افراد جامعه از ماهیت و فرایند علم مربوط است. این مقاله پس از روشن کردن مفاهیم مذکور، دلایل توجه به این مفاهیم را شرح می‌دهد. دلایل مرتبط کردن علم به عموم، گستره‌ای از ملاحظات فرهنگی، آموزش، حکومت تا سیاست را دربرمی‌گیرد. رشد توانایی‌های فرید، رشدعلمی جامعه در رشته‌های مختلف، افزایش مشارکت و مسئولیت اجتماعی، رشد قابلیت‌های شهروندی و شمول اجتماعی از جمله این دلایل هستند. اما نکته مهم این است که دلایل توجه به ارتباط علمی عمومی و فماهیم مرتبط آن، وابسته به شرایط است. در این مقاله، 4 روش عمومی‌سازی علم که گام اول در ارتباط علمی علممی را تشکیل می‌دهند، نیز توضیح داده می‌شوند. 3 مدل ارتباط علمی یعنی نقصانی، نقصانی پیچیده و مشارکتی در این مقاله توضیح داده می‌شود. 

نویسندگان: نادر قلي قورچيان, سعادت شريعتي
کلیدواژه ها: مدیریت پژوهشی, آينده پژوهشي, مجازي, نظام تحقيقاتي, چارچوب, تجاري سازي نتايج تحقيقات
دوره:  19 | شماره:  44 | تاریخ:  1388/6/31
: 68
:
: 0

نظام پژوهشی کشور درون خود با مجموعه متعدد و متنوعی از مسائل و مشکلات جدی مواجه است که یکی از مسائل محوری و اساسی ان چگونگی مدیریت بر تحقیقات کشور است. با ظهور نسل جدید دانشگاه‌ها و تغییر ماهیت پژوهش، می‌طلبد که نظام آموزش عالی کشور یک بازنگری اساسی در نحوه اعمال مدیریت بر فعالیت های پژوهشی در دانشگاه‌ها داشته باشد و تغییرات متناسب با عصر جدید را لحاظ کند. زیرا پیامد استمرار این وضعیت و بی‌توجهی به مدیریت پژوهشی در دانشگاه‌ها این است که آنها از ایفای نقش اصلی تحقیقاتی خود باز بمانند و نتوانند پاسخگوی نیازهای نسل جدیدب اشند. به همین دلیل این پژوهش با هدف بررسی ابعاد مهم در نظام مدیرتی پژوهشی در آموزش عالی کشور بر آن است تا یک چارچوبی برای کمک به رفع مشکلات و تنگناهای موجود کشور و پیشنهادهای کاربردیدر این زمینه ارائه کند. 

نویسندگان: حمید مهدیقلی(*) , مریم اسدی(*)
کلیدواژه ها: کنسرسیوم منابع علمی, ايران, کتابخانه‌های دانشگاهی, کنسیران
دوره:  19 | شماره:  44 | تاریخ:  1388/6/31
: 21
:
: 0

فناوری اطلاعات قابلیت انتشار اطلاعات را افزایش داده و بر این اساس، کتابخانه‌ها تجربه‌های پیشین خود دربارۀ مجموعه‌سازی، سازماندهی، و اشاعه اطلاعات مورد بازاندیشی قرار داده‌اند. مجموعه‌سازی کتابخانه‌ها در قالب کنسرسیوم‌ها و شبکه‌های اشتراک منابع تدبیری است که با توجه به حجم روزافزون اطلاعات اندیشیده شده است. کنسرسیوم کتابخانه‌ای به گروهی از کتابخانه‌ها اطلاق می‌شود که برای همکاری با یکدیگر و معمولا بر سر اشتراک در خرید منافع توافق کرده‌اند تا نیازهای مشترک و خاص استفاده‌کنندگانش را برآورده کنند. ناشران بین‌المللی ترجیح می‌دهند محصولات خود را به مجموعه‌ها (کنسرسیوم‌ها) بفروشند تا با کتابخانه‌ها به صورت جداگانه وارد مذاکره شوند. از سوی دیگر برای هریک از کتابخانه‌ها نیز بسیار مقرون به صرفه‌تر است که نشریات الکترونیکی و پایگاه‌های اطلاعاتی خود را از طریق کنسرسیوم خریداری کنند. در این نوشته سعی خواهد شد به سابقه کنسرسیوم‌های منابع علمی دانشگاهی در چند کشور به عنوان نمونه و اختصار پرداخته و سپس سابقه تشکیل کنسرسیوم‌های کتابخانه‌ای در ایران همراه با نقاط قوت و ضعف آن نیز مطرح شود. 

نویسندگان: عباس افخمی, عباس ملكي, محمد علی زلفی گل, داود نعمت الهی
کلیدواژه ها: محققان و مهندسان برجسته, کشورهای عضو کنفرانس اسلامی
دوره:  19 | شماره:  44 | تاریخ:  1388/6/31
: 16
:
: 0

در این نوشته شاخص‌های ارزیابی علمکرد محققان کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی (OIC) و همچنین گزارش کمیته دائمی همکاری علمی و فناوری سازمان کنفرانس اسلامی (کامستک) در خصوص معرفی محققان و مهندسان برجسته کشورهای عضو کنفرانس اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است. از ایران تعداد 55 محقق و مهندس برجسته معرفی شده‌اند که از دانشگاه‌های مختلف کشور است. از نظر تعداد محققان معرفی شده، ایران در رشته‌های شیمی، علوم مهندسی، علوم پزشکی و فیزیک به ترتیب رتبه‌های اول، دوم، دوم و پنجم را در بین 57 کشور عضو سازمان کنفرانس اسلامی کسب کرده است. 

نویسندگان: محمد حسن زاده(*) , سولماز بقایی
کلیدواژه ها: جامعه علمی, ارتباط علمی, همکاری علمی, استناد, هم‌تألیفی
دوره:  19 | شماره:  44 | تاریخ:  1388/6/31
: 14
:
: 0

در این مقاله با هدف جلب توجه جامعه علمی به مفهوم همکاری علمی و مشخصه‌های تلاش شده است تا مفاهیم جامعه علمی، همکاری علمی، هم‌تألیفی و ارتباط آن با استناد به تولیدات علمی مورد بررسی قرار گیرد. ادامه این بحث از سوی صاحبنظران مختلف می‌تواند زمینه را برای تعریف و تبیین چارچوب علمی عمل‌پذیر برای همکاری علمی در کشور فراهم آورد.

نویسندگان: صادق صالح زاده(*) , مهدی بیات
کلیدواژه ها: تولید علم, تعداد مقالات مجلات, جهش علمی, خط فقر علمی
دوره:  19 | شماره:  44 | تاریخ:  1388/6/31
: 13
:
: 0

در این مقاله عملکرد ایران طی یک دهه تلاش در شاخه‌های مختلف علوم مبتنی بر مقالات منتشر شده در مجلات آی اس آی بررسی و با چند کشور همسایه و پیشرفته مقایسه شده است. نتایج نشان می‌دهند که از یک ژانویه 1998 تا 31 اکتبر 2008، یعنی یک دوره ده‌سال و ده ماهه، سهم ایران از تولید علم در ضعیف‌ترین شاخه 038/0 درصد، در بهترین شاخه 19/1 درصد است. در  حالی که در اوایل دهه گذشته سهم ایران در تولیدعلم بسیار ناچیز بوده و در سال 2008 میلادی بیشتر شاخه‌های 22گانه علوم بیش از مقدار 1% (یعنی نسبت جمعیت ایران به جمعیت جهان) شده است. بنابراین اگرچه در اوایل دهه گذشته در تمامی شاخه‌های علوم در زیر خط فقر علمی بوده‌ایم اما در اواخل آن به ویژه در سال 2008 در اغلب شاخه ها از خط فقر علمی عبور کرده‌ایم.  

نویسندگان: کیوان کوشا(*) , یوسف طباطبائی
کلیدواژه ها: خوداستنادی, انگیزه‌های استناد, آسیب‌شناسی استنادها
دوره:  19 | شماره:  44 | تاریخ:  1388/6/31
: 9
:
: 0

در طول سال‌های گذشته تحلیل استنادی به طور گسترده‌ای به منظور سنجش عملکرد تحقیقات در علوم و علوم اجتماعی به کار رفته است. با این حال یکی از انتقادهایی که از تحلیل استنادی شده است، مقوله «خوداستنادی مولفان» در چرخه ارتباطات علمی است. هدف از این مقاله مروری بررسی جنبه‌های مختلف شامل انواع و انگیزه‌های خوداستنادی در ارتباطات تحقیقاتی و نیز نمایان کردن نظرات مخالفان و موافقان را در متون علم‌سنجی است. درنهایت ارتباط خوداستنادی و ارزیابی تحقیقات در محیط دانشگاهی مورد بحث قرار می‌گیرد.

نویسندگان: مونا خلج(*)
کلیدواژه ها: دیپلماسی علمی, ابعاد بین‌المللی علم, مذاکرات چندجانبه علمی
دوره:  19 | شماره:  44 | تاریخ:  1388/6/31
: 14
:
: 0

راه‌های متفاوتی برای همکاری میان کشورها وجود دارد. همکاری‌های علمی و فناورانه منجر به مشارکت‌های گسترده‌تری میان ملل می‌شود. این همکاری‌های علمی در ایجاد ارتباط، اعتماد و ازایش فهم متقابل بین جوامع نقش مهمی بازی می‌کند. از طرفی، اکثر مشکلاتی که امروزه در دنیا با آن مواجه هستیم و خواهیم شد دارای راه‌حل‌های علمی هستند و هیچ کشوری به تنهایی توان پاسخ به آنها را ندارد. رشد روزافزون انجمن‌های غیردولتی و مستقل در جهان و نیاز به همسو کردن آنها نیز به این مسئله دامن می‌زند. به این ترتیب، در دنیای امروز نیاز به دیپلماسی در علم و فناوری، به معنای درنظر گرفتن علم و فناوری در مذاکرات چندجانبه که درسطح ملی و بین‌المللی مطرح می‌شود، بیش از پیش آشکار می‌شود. سازمان‌های متعددی در جهان بدین‌منظور گسترش یافته‌اند که از میان آنها به مرکز دیپلماسی علم انجمن پیشرفت علم آمریکا اشاره خواهیم کرد. 

نویسندگان: آزاده حکمت(*)
کلیدواژه ها: سنای دانشگاهی, ارزیابی و تصویب قوانین دانشگاهی, وظایف سنای دانشگاهی
دوره:  19 | شماره:  44 | تاریخ:  1388/6/31
: 12
:
: 0

سنای دانشگاهی بالاترین مرجع سیاست‌گذاری در دانشگاه و مسئول تصویب قوانین و مقررات مدیریتی لازم برای اداره امور و سرپرستی و اعمال نظارت بر  عملکرد و فعالیت‌های دانشگاه است. افزون بر آن، سنا مرجعی جهت مشورت با ریاست و هیأت مدیره دانشگاه در امور مختلف دانشگاه است. سنای دانشگاهی اعضای خود را از میان اعضای علمی دانشگاه، دانشجویان، دانش‌آموختگان، ریاست دانشگاه و نمایندگان دولت انتخاب می‌کند. در این مقاله با ارائه تعریفی جامع از سنای دانشگاهی و بیان تاریخچه آن، وظایف و اختیارات این مرجع قانونگذار ذکر می‌شود. اطلاعات به دست آمده در این زمینه نقش قابل توجه و باارزش اعضای علمی و دانشجویان را به عنوان عامل محرکی در تصمیم‌گیری‌های دانشگاهی و تأثیر مثبت حضور آنان را در پیشبرد فعالیت‌های دانشگاه بیان می‌کند. 

نویسندگان: علی اصغر پور عزت(*) , حمزه خواستار, غزاله طاهری عطار
کلیدواژه ها: پارک علم و فناوری, تجاری‌سازی دانش, اسناد راهبردی, ساخت زبان‌شناختی اسناد
دوره:  19 | شماره:  44 | تاریخ:  1388/6/31
: 16
:
: 0

پارک‌های علم و فناوری سازمان‌هایی هستند که به سرمایه دانشی خود اتکا داشته و رسالت آنها سرعت بخشیدن به عملیات تجاری از طریق تسهیم منابع و دانش است. در این مقاله ضمن تحلیل محتوای اسناد راهبردی تعدادی از پارک‌های علم و فناوری در سطح جهان، به بررسی مهمترین ویژگی‌های مورد تأکید در این اسناد راهبردی پرداخته می‌شود. سپس این بحث مطرح می‌شود که هنگام تدوین اسناد راهبردی پارک‌های علم و فناوری، باید الگوهای ساختاری مورد توصیه با رویکردی آینده‌پژوهانه مورد توجه قرار گیرند. در خاتمه مجموعه‌ای از گزاره‌های اصلی مناسب برای تدوین یک سند راهبردی نمونه برای هدایت پارک‌های علم و فناوری متعهد به حل مسائل عامه پیشنهاد شده است. 

نویسندگان: سید محسن معصوم زاده(*) , محمد تقی انصاری
کلیدواژه ها: دانشگاه کارآفرین, کارآفرینی, تجاری‌سازی, فناوری
دوره:  19 | شماره:  44 | تاریخ:  1388/6/31
: 13
:
: 2

در اواخر قرن بیستم، کاهش محدودیت‌های تجاری و حرکت به سوی جهانی شدن، آزادسازی و خصوصی‌سازی به ویژه در عرصه آموزش عالی، ضرورت ایجاد تغییر در رسالت و وظایف دانشگاه سنتی را موجب شد. در نتیجه این تغییرات نسل سوم دانشگاه‌ها شکل گرفت که از آنها با تعبیر دانشگاه کارآفرین یاد می‌شود. ویژگی‌ مهم این نسل، تمرکز اصلی دانشگاه‌ها بر آموزش، پژوهش و تولید ثروت از طریق تجاری‌سازی نتایج تحقیقات است. انتقال دانشگاه از نقش اولیه سنتی خود یعنی آموزش و تحقیق به الگیو دانشگاه کارآفرین نیازمند ایجاد ساختارهای جدید و اشاعه فرهنگ کارآفرینی است. این مقاله قصد دارد عوامل کلیدی موثر در شکل‌گیری دانشگاه کارآفرین را معرفی کند و با استفاده از تجارب برخی از دانشگاه‌های کارآفرین موفق به تجزیه و تحلیل برخی الزام‌های ضروری در راستای ایجاد دانشگاه کارآفرین بپردازد.