فهرست مقالات , سال 1385,دوره16 شماره 37 XML
نویسندگان: علی اکبر موسوی موحدی(*)
کلیدواژه ها:
دوره:  16 | شماره:  37 | تاریخ:  1385/2/1
: 60
:
: 1

سخن نخست سردبیر

نویسندگان: محمد علی زلفی گل(*) , ابوالفضل کیانی بختیاری
کلیدواژه ها: بسترهای علمی, نمایه سازی علم و فن بومی, علم سنجی, علوم راهبردی, بانک ملی ایده, پردیس انجمن های علمی
دوره:  16 | شماره:  37 | تاریخ:  1385/2/1
: 58
:
: 0

توانمندسازی علم منوط و مشروط به تقویت ساختارهای دانایی‌محور است، ساختارهایی که شرایط توسعه علمی کشور را فارهم نموده و در عین حال با پیشرفت‌های بین‌المللی همسو و در تعامل باشند، ارموزه علم بیش از هر زمان دیگر از ابعاد بین المللی برخوردار است و تبادل اطلاعات علمی و مشارکت در نظریه‌پردازی‌ها و پروژه‌های علمی بین المللی بیش از پیش گسترش یافته است پروژه‌های تحقیقاتی بین رشته ای و چندرشته‌ای و حتی بین موسسه‌ای شده است و مشارکت بسیاری از کشورها و رشته‌های مختلف را طلب می‌نماید در این وادی دانایی، کشورهایی می‌توانند مشارکت فعال در تولیدعلم و فن داشته باشند که زیرساخت، بنیان، ظرفیت و رشته‌های علمی مورد نیاز را ایجاد و پرورانده باشند و منابع انسانی خود را در تخصص‌ها و گرایش‌هایی تربیت کنند که منافع ملی کشور را تأمین و تضمین نماید در این مقاله به اختصار به برخی از بسترها و نیز چند علوم راهبردی مورد نیاز در راستای ارتقاء و توسعه علمی کشور، اشاره شده است. 

نویسندگان: مهدی علیجانیان زاده(*)
کلیدواژه ها: تونل علم, انجمن ماکس پلانک, نمایشگاه علمی, آموزش ساده علم
دوره:  16 | شماره:  37 | تاریخ:  1385/2/1
: 58
:
: 4

تحقیق و جستجو برای دستیابی به علم قدمتی به اندازه وجود بشریت دارد از همان آغاز، بشر سوالات بسیاری دربارۀ شروع جهان،، منشأ جهان، آغاز زندگی و آینده جهان مطرح می‌کرده است دانشمندان به طور سیستماتیک دنبال جواب‌های این سوالات بوده‌اند تا فهم بهتری دربارۀ پدیده‌ها و محیط اطراف آن و توانایی خود برای برخورد با محیط پیدا کنند.

تونل  علم یک نمایشگاهی است برای پاسخ‌گویی به سوالات در اذهان مردم و در ارتباط با یپشرفت‌های علم امروز و یافته‌های آن این نمایشگاه توسط انجمن ماکس پلانک و هفتاد و هشت موسسه آن ایجاد و گسترش یافته است.

این نمایشگاه می‌خواهد بازدیدکنندگان، شگفتی‌های این دنیا را لمس کنند و با مسائل و مشکلاتی که دانشمندان برای اهداف علمی با آن روبه‌رو هستند آشنا شوند. از طرفی می‌خواهد تنوع اندازه در این دنیا را به نمایش گذارد و نشان دهد که با نبودن حتی کوچکترین جزء که به چشم نمی‌آید دنیا برجا نمی‌ماند. 

نویسندگان: بهمن فکور(*)
کلیدواژه ها: تجاری سازی نتایج تحقیقات, شرکت های توسعه نوآوری, شرکتهای نو بنیاد
دوره:  16 | شماره:  37 | تاریخ:  1385/2/1
: 61
:
: 6

 

پتانسیل اقتصادی یافته‌های علمی و تکنولوژیک تنها وقتی تحقق می‌یابند که این یافته‌ها به طور مؤثری به نوآوری تبدیل شوند در اقتصاد مبتنی بر دانش، بخش دانشگاهی (دانشگاه‌ها و مؤسسات تحقیقاتی) به عنوان نهاد تولید و عرضه دانش، اهمیت روزافزونی را در نظام ملی نوآوری کشورها پیدا کرده است و تجاری‌سازی نتایج تحقیقات به مفهوم عملی ساختن انتقال و استفاده از دانش تولید شده در بخش دانشگاهی در سایر عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی، یکی از شاخصه‌های اصلی یک نظام ملی نوآوری توانمند تلقی می‌گردد.

نویسندگان: علی اکبر موسوی موحدی(*) , مجتبي اماني(*)
کلیدواژه ها: کرسی های پژوهشی, استقرار مغزها, تبادل تجربیات علمی, ارتقاء علم و فن آوری, ظرفیت سازی علمی
دوره:  16 | شماره:  37 | تاریخ:  1385/2/1
: 60
:
: 0

کشورهای در حال توسعه و حتی توسعه‌یافته با دو مسئله بغرنج و پیچیده روبرو هستند، مهاجرت یا عدم استقرار مغزها و دیگری نبود بستر مناسب تحقیقاتی در زمینه‌های علوم یپشرفته و پیشرو بدیهی است که این دو مسأله لازم و ملزوم یکدیگر هستند زیرا تحلیلی میسر نخواهد شد مگر اینکه فرد محققی این مسئولیت را به عهده بگیرد و نیز در جایی که تحقیق و پژوهش نهادینه نشده و امکانات پیشبرد علوم پیشرفته وجود ندارد محقق احساس رضایت نخواهد کرد و به دنبال فرصت‌های تحقیقاتی و شغلی، مهاجرت خواهد کرد ایجاد کرسی‌های پژوهشی روشی است در پاسخ به این مسائل به بیان دیگر می‌توان کرسی‌های پژوهشی را به معنای یک شیوه موثر در استقرار غزها و پیشبرد علوم در کشور دانست ایجاد کرسی‌های پژوهشی در کشورهای مختلف با اهداف عالیه‌ای برنامه‌ریزی شده است و امکان دست‌یابی به این اهداف جز از راه پژوهش و تولید دانش در سطح جهانی و بین‌المللی نمودن علوم، مقدور نمی‌باشد در این مقاله کرسی پژوهشی تعریف شده و چندین نمونه از آن در کشورهای توسعه‌یافته ارائه شده است تا به عنوان الگو مورد استفاده قرار گیرد. 

نویسندگان: رضا حسنوی(*) , میترا دیلمقانی, سید علیرضا حجازی
کلیدواژه ها: پورتال, پورتال های اینترنتی, پورتال های سازمانی, فناوری اطلاعات و ارتباطات
دوره:  16 | شماره:  37 | تاریخ:  1385/2/1
: 51
:
: 1

 

توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات در ابعاد مختلف اجتماعی و اقتصادی سبب شده است تا هر روز کاربرد نوینی از این فناوری در قالب و شکل جدیدی پا به عرصه بگذارد و طیفی از خدمات گوناگون را دربرگیرد آنچه در این میان مهم به نظر می‌رسد آشنایی کاربران با این خدمات به منظور بهره‌برداری در حوزه‌های اداری، آموزشی و پژوهشی است یکی از گونه‌های جدید فناوری اطلاعات و ارتباطات پورتال است که به عنوان دروازه‌ای ورود کاربران به جهان اطلاعات را امکان‌پذیر می‌سازد. پورتال‌های اینترنتی با یکپارچه‌سازی خدمات شبکه‌محور در چارچوب و سازمانی واحد، سبب شده‌اند تا امر کاوش و مدیریت محتوا به آسانی صورت گیرد نقش تسهیل‌کننده پورتال در انجام امور اداری، بازرگانی، آموزشی، پژوهشی و دیگر کارآیی‌های چندگانه، آن را به یک محل کار الکترونیکی برای کاربران تبدیل نموده است پورتال‌های سازمانی جدای از خدماتی که در سازمان‌ها ارائه می‌کنند، فرصت‌های نیونی را متناسب با توان اقتصادی و اجرای سازمان‌ها فراهم می‌نمایند آنچه در پی می‌آید بخشی از پژوهشی است که در همین راستا صورت گرفته است و ادبیات تحقیق آن در قالب این مقاله ارائه گردیده است. 

نویسندگان: علی اکبر صبوری(*) , نجمه پورساسان
کلیدواژه ها: تولید علم, تعداد مقالات, مشارکت علمی, مشارکت دانشگاهی, موسسه اطلاعات علمی (ISI)
دوره:  16 | شماره:  37 | تاریخ:  1385/2/1
: 54
: 1
: 0

مشارکت ایران در تولید علم جهانی سال 2005 براساس نمایه‌های ایران در موسسه اطلاعات علمی آمریکا (ISI) مورد بررسی قرار گرفته است در این سال تعداد مقالات نمایه شده ایران در علوم پایه 5423 )42/0 درصد مقدار جهانی)، در علوم اجتماعی 225 (13/0 درصد مقدار جهانی) و در علوم انسانی و هنر 11 (008/0 درصد مقدار جهانی) و در مجموعه 5578 (36/0 درصد مقدار جهانی) می‌باشد صرف‌نظر از کشور ترکیهف ایران در بین کشورهای مسلمان و همسایه رتبه نخست تولید علم جهانی را داراست بیش از سی درصد تولید علم کشور متعلق به رشته شیمی است سهم دانشگاه‌های علوم پزشکی در تولید علم کشور در این سال بیست و هشت درصد بوده است.

نویسندگان:
کلیدواژه ها: حمایت از پژوهش, تولید علم, کرسی های پژوهشی, صندوق حمایت از پژوهشگران, تجاری سازی نتایج تحقیقات
دوره:  16 | شماره:  37 | تاریخ:  1385/2/1
: 50
:
: 1

در دنیای کنونی توسعه پایدار، پیشرفت و رفاه هر ملیت مرهون کشف، پرورش، حفظ، نگهداری نخبگان و سرمایه‌های علمی و هنری آن کشور است.نخبگان، علما، پژوهشگران، هنرمندان، می‌توانند موجبات توسعه علمی و فناوری، توسعه متوازن و پایدار و همه‌جانبه و ترقی و تعالی کشور را فراهم سازند.

بنابراین کشف، شناسایی، برقراری ارتباط و حمایت از این قشر نخبه، تقویت انگیزه، جلب مشارکت و همکاری‌های آنان در زمینه‌های گوناگون در راستای تولیدعلم، توسعه علمی و فناوری کشور از اولویت‌ها ویژه کشورهای موفق و ایران است برای نیل به این هدف متعالی در راستای تحقق بند 4 اصل سوم قانون اساسی و به استناد بند 16 مصوبه (جایگاه، اهداف و وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی) صندوق حمایت از پژوهشگران کشور با هدف حمایت مادی و معنوی از پژوهشگران در حوزه معاون اول رئیس‌جمهور تأسیس شد. آنچه از پی می‌اید چکیده‌ای است از اهداف وظایف، بودجه و اقدامات صندوق مذکور که به منظور آگاهی محققان، پژوهشگران و تولیدکنندگان علم و فناوری تهیه و تنظیم شده است. 

نویسندگان: محمد برشان تشنیزی(*) , سید امید رعنایی سیادت
کلیدواژه ها: انجمن, مجله علمی ساینس, ترویج علم, مسئولیت علمی, ساده سازی علم
دوره:  16 | شماره:  37 | تاریخ:  1385/2/1
: 48
:
: 1

انجمن پیشبردعلوم آمریکا موسسه غیرانتفاعی بین‌المللی است که با فعالیت در قالب یک آموزش‌دهنده، راهبر، سخنگو انجمن حرفه‌ای، پشبرد علوم را در دنیا دنبال می‌کند این انجمنعلاوه بر سازماندهی فعالیت‌های اعضا، مجله علمی ساینس و بسیاری دیگر از خبرنامه‌ها، کتب و گزارشات را منتشر کرده و با هدف بالا بردن درک علم در سطح جهانی اقدام به برگزاری کنفرانس‌ها و همایش‌های متنوع می‌نماید.

انجمن پیشبرد علوم آمریکا در سال 1848 تأسیس شد و با گذر از یک دوران پرفراز و نشیب 150 ساله، در حال حاضر پاسخگوی 262 آکادمی و انجمن وابسته بوده و بیش از ده میلیون نفر را تحت پوشش فعالیت‌هایخدماتی خود قرار داده است مجله علمی ساینس که در بین مجلات عمومی علمی دارای داوری تخصصی، با بیش از یک میلیون خواننده، گسترده‌ترین طیف مخاطبان علمی را به خود اختصاص داده است، ارکان رسمی انجمن پیشبردعلوم آمریکا به شمار می‌رود انجمن پیشبرد علوم آمریکا یک موسسه غیرانتفاعی است که هدف خود را پیشبرد علم و خدمت به جامعه اعلام نموده است واین هدف را از راه پیشگامی در سیاست‌گذاری علوم، برنامه‌های بین‌المللی آموزش علوم، برگزاری کنفرانس‌های بین‌المللی و دیگر مسیرها پیش می‌برد.

برنامه‌های اصلی انجمن پیشبرد علوم آمریکا متشکل از علم و سیاست گذاری، فعالیت‌های بین المللی پیشبرد علم و آموزش و تربیت منابع انسانی می‌باشد. 

نویسندگان: سمیه (سارا) شکروی(*) , عباس شکروی
کلیدواژه ها: بنیاد الکساندر فن هامبولد, بنیاد نخبه پرور, بورسهای پژوهشی, جوائز پژوهشی, بنیاد DAAD (دآد), بنیاد ماکس پلانک
دوره:  16 | شماره:  37 | تاریخ:  1385/2/1
: 53
:
: 0

 

بنیاد نخبه‌پرور (الکساندر فن هامبولد) با سابقه بسیار طولانی در آلمان، ابتدا با هدف حمایت از پژوهشگران خارجی و دانشجویان دکتری مشغول به تحصیل در آلمان بنیاندگذاری این بنیاد با ارائه انواع بورس‌های پژوهشی و اعطای جوایز به دانشمندان برجسته جهان، بستر مناسبی برای تحقیاقت وسیع و بنلد‌مدت درزمینه کلیه علوم طبیعی، انسانی و مهندسی فراهم آورده است به طوری که امرو بیش از 23000 دانشمند از 130 کشور جهان از امکانات این بنیاد بهره‌مند شده‌اند. هدف اصلیاین بنیاد، حفظ و تقویت ارتباطات علمی در سطح بین‌المللی از طریق حمایت از دانشمندان برجسته سراسر جهان می‌باشدتا اینکه آنها بتوانند طرح‌های پژوهشی خودرا در جمهوری فدرال آلمان به انجام رساندند. این هزینه‌ها عموماً از طریق بودجه‌های ایالت فدرال تأمین مالی می‌شود از اهدفا دیگر این بنیاد اهداء بورس‌ها و جوائز پژوهشی به افراد محقق وعلمی خارجی است، بدون این که محدودیتی در موردجنس، نژاد، مذهب با ایدئولوژی آنها وجود داشته باشد این امر پژوهشگران را قادر می‌سازد تا طرح‌های پژوهشی خود را در آلمان فدرال تا حصول نتایج مطلوب ادامه دهند. در این مقاله به توضیح برنامه‌های گسترده بنیاد، انواع جوایز و بورس‌های پژوهشی اعطایی به وسیله بنیاد و همچنین تشکیلات و نحوه فعالیت‌های بنیاد پرداخته شده است. 

نویسندگان: مسعود شجره(*)
کلیدواژه ها: بنیاد بین المللی علم, بنیادهای نخبه پرور, حمایت از دانشمندان جوان
دوره:  16 | شماره:  37 | تاریخ:  1385/2/1
: 54
:
: 1

بنیاد بین‌المللی علم که به عنوان یک سازمان غیردولتی در سال 1972 تأسیس شد تا از ظرفیت‌سازی علمی کشورهای در حال توسعه حمایت کند بودجه این بنیاد توسط بیش از 15 سازمان حامی در قالب کمک تأمین شده و تاکنون بیش از 5500 کمک بلاعوض پژوهشی اعطا، نموده است این بنیادبه پژوهشگران جوان حدود صد کشور جهان در آفریقا، آسیا، کشورهایحاشیه اقیانوس آرام، آمریکای لاتین و حوزه کارییب را مورد حمایت مادی و معنوی قرار می‌دهد.

فرایند اعطا، کمک‌ها در این بنیاد بدین‌گونه است که دانشمندان مشهور جهان تمام را از نظر علمی ارزیابی و سپس در صورت تأیید کمک‌های بلاعوض پژوهشی توسط بنیاد طی فرایند دقیق و حساب شده ابلاغ می‌گردد. 

نویسندگان: جلیل بدراقی(*) , اقدس بنائی, فاطمه مقدم
کلیدواژه ها: آکادمی ملی علوم هند, انجمن کنگره علوم هند, دانشمندان جوان, اعضا, جوائز برنامه های بین المللی
دوره:  16 | شماره:  37 | تاریخ:  1385/2/1
: 57
:
: 1

آکادمی ملی علوم هند به منظور بسط و گسترش علم و دانش درهند و استفاده از دستاوردهای علمی به منظور ایجاد رفاه ملی و رفاه بشر بنیان نهاده شده است بیش از 35 سال از تأسیس آن با نام آکادمی ملی علوم هند می‌گذرد حضور قریب به اتفاق دانشمندان هندی و برخی از دانشمندان کشورهای خارجی که در بسط علم در هند نقش داشته‌اند و نیز حمایت‌های مادی و معنوی دولت هند باعث رشد فعالیت‌ها و کسب اعتبار جهانی گردیده است اعطای نشان‌های معتبر ملی، کمک مالی بخ محققین و صاحبان فکر و اندیشه، اعطای بورس، حمایت از برگزاری کنفرانس‌های علمی بین‌الملی، حمایت از گفتگو‌ها و نشست‌های علمی دوجانبه و جندجانبه، تحقیق دربارۀ تاریخ علم و انتشار چند نشریه علمی خلاصه‌ای از فعالیت‌های این آکادمی است این مقاله برنامه‌هیا علمی و پژوهشی آکادمی را به طور اختصار نمایان می‌سازد.

نویسندگان: الهه عینی(*) , فریدون عزیزی
کلیدواژه ها: برنامه ریزی استراتژیک, ارزشیابی, سیستم
دوره:  16 | شماره:  37 | تاریخ:  1385/2/1
: 59
:
: 0

در راستای پاسخگویی مراکز علمی و پژوهشی کشور به تقاضای اجتماعی، فرهنگی و بهداشتی، ضرورت تدوین برنامه‌های بلندمدت، میان‌مدت و کوتاه‌مدتی در مراکز علمی پژوهشی، برنامه پنج‌ساله مرکز تحقیقات غدد درون‌ریز و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در ابتدای سال 1379 تهیه و در انتهای سال 1383 مورد ارزشیابی پایانی قرار گرفت براساس اهداف برنامه استراتژیک کلی دانشگاه متبوع، مرکز تحقیقاتی غدد با حضور مدیران ارشد و میانی اقدام به تدوین برنامه نمود و سپس اهداف استراتژیک تعیین گردید. مهمترین فاکتور در رسیدن به اهداف، مدیریت جامع کیفیت بود که مرکز پس از تعیین استانداردها در جهت ارتقاء، حرکت نموده است پیش‌بینی هدف‌ها به درستی و انجام اقدامات لازم و به هنگام در حصول به نتیجه نقش اساسی داشته است همدلی و هم‌اندیشی با وزارت متبوع در قالب تفکر سیستمی نیز از عوامل موفقیت این برنامه محسوب می‌گردد.