فهرست مقالات , سال 1385,دوره16 شماره 38 XML
نویسندگان: علیرضا نوروزی(*)
کلیدواژه ها: اینترنت, وب, نشر الکترونیکی, دسترسی آزاد, مجله علمی
دوره:  16 | شماره:  38 | تاریخ:  1385/9/30
: 52
:
: 3

مجله های علمی و پژوهشی یکی از مجراهای اصلی ارتباط علمی میان پژوهشگران هستند. هدف این مقاله بررسی نقش مجله های دسترسی آزاد در ارتباط های علمی و در گسترش دانش و پیشرفت علمی است. مجله دسترسی آزاد به مجله ای گفته می شود که دسترسی آزاد و رایگان به متن کامل مقاله های منتشر شده در آن برای همگان میسر باشد. با توجه به اینکه مجله های ایرانی آنطور امکان چاپ و توزیع در مقیاس جهانی ندارند، در نتیجه پیشنهاد می شود که مجله های ایرانی به ویژه مجله های انگلیسی زبان به صورت دسترسی آزاد منتشر شوند تا ضریب تاثیرگذاری علم تولید شده توسط ایران در سطح جهان افزایش یابد. این مقاله همچنین مزایای مجله های دسترسی آزاد را برشمرده است.

نویسندگان: اکرم نیرنیا(*) , سید احمد طباطبایی فر(*) , علی اکبر موسوی موحدی(*)
کلیدواژه ها: تولید علم, پژوهش در کشورهای اسلامی, پیشبرد علم, دانشگاه های برتر ایران و دیگر کشورهای اسلامی
دوره:  16 | شماره:  38 | تاریخ:  1385/9/30
: 47
:
: 3

امروز توانایی علمی به ویژه در صورتی که منجر به ابداع و فن آوری شود، از ارکان ضروری توسعه اجتماعی و اقتصادی ملت هاست و یکی از شاخص های سنجش این توانایی تعداد مقالات پژوهشی است که توسط دانشمندان و پژوهشگران یک کشور در سطح بین المللی منتشر می گردد. اطلاعات لازم برای این شاخص از طریق پایگاه اطلاع رسانی "وب علوم" ارائه می شود. گزارش 400 صفحه ای منتشر شده توسط مرکز همکاری های علمی و فنی سازمان کنفرانس اسلامی وضعیت علمی 57 کشور اسلامی را بر حسب فعالیت های تحقیقاتی از جمله انتشار مقالات بین المللی در ده سال اخیر (2005-1995) از طریق پایگاه اطلاع رسانی "وب علوم" بیان می دارد. بر اساس این گزارش ده ساله کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی در مجموع 259963 مقاله ی پژوهشی را از مجموع 10/25 میلیون مقاله (در سطح جهانی) در نشریات بین المللی منتشر کرده اند. این مطالعه نشان می دهد علیرغم اینکه کشورهای اسلامی حدود یک چهارم جمعیت جهان را تشکیل می دهند و حدود %70  منابع نفت و گاز و یک چهارم منابع طبیعی دیگر را دارا هستند، تنها %2/5 مقالات را نسبت به کل جهان منتشر نموده اند. در این مقاله سعی شده است که وضعیت جمهوری اسلامی ایران و 8 کشور اسلامی دیگر که دارای بیشترین فعالیت علمی- تحقیقاتی در میان سایر کشورهای اسلامی هستند گزارش گردد. این کشورها شامل ایران، ترکیه، کویت، مصر، عربستان سعودی، لبنان، امارات متحده عربی، مالزی و ازبکستان می باشد. چهار عامل بسیار مهم، تولید ناخالص ملی، میزان سود، مساحت ارضی و مقاله های علمی مندرج در نمایه های بین المللی، مورد بررسی قرار گرفته است.

نتایج نشان می دهد جمهوری اسلامی ایران از نظر میزان سواد، تولید ناخالص ملی و مساحت ارضی در جایگاه بالایی قرار دارد و از نظر میزان مقاله های علمی بین المللی در 10 سال اخیر در جایگاه سوم و در سه سال اخیر در جایگاه دوم قرار گرفته است. دانشگاه های جمهوری اسلامی ایران باید رقابت خود را با دانشگاه های 8 کشور اسلامی ادامه دهند و مسوولان کشور نیز می باید سهم بودجه ی تحقیقاتی را تا 3 درصد ارتقا دهند تا بتوان در پیشبرد علم با سایر کشورها رقابت نمود و در آتیه نزدیک به مقام اول علمی و اقتصادی در منطقه خاورمیانه نائل آمد.

نویسندگان: جمشید خان چمنی(*)
کلیدواژه ها: بانک اطلاعاتی Sience Direct, اطلاعات علمی, موسسه اطلاعات علمی, ارتباط های انتشاراتی
دوره:  16 | شماره:  38 | تاریخ:  1385/9/30
: 34
:
: 1

بانک اطلاعاتی Science Direct بیش از ربع اطلاعات علمی دنیا را در زمینه های مختلف در خود جای می دهد. بالغ بر 2000 مجله علمی پژوهشی که مقالات آن داوری علمی می شوند و صدها کتاب از انواع سری ها و کتب مرجع را می تواند در اختیار پژوهشگران قرار دهد. این بانک اطلاعاتی نسبت به سایر بانک ها اطلاعات علمی را سریعتر نمایش داده و عرضه می نماید. بانک اطلاعاتی Science Direct با سرعت بالا، اطلاعات را در اختیار متقاضی قرار می دهد و همچنین اطلاعات جستجو شده را در صفحه اصلی ذخیره کرده و در معرض دسترس قرار می دهد، با ثبت نام و درج اطلاعات شخصی می توان به اطلاعات روز این بانک اطلاعاتی به صورت پست الکترونیکی دسترسی یافت. بانک اطلاعاتی Sience Direct محدوده وسیعی از مجلات علمی ثبت شده در ISI و سایر بانک های اطلاعاتی نظیر Current Content و Medicus index و نیز کتب انتشار یافته از انتشارات معتبر را در خود جای داده و امکان دسترسی به آن ها را برای پژوهشگران فراهم می نماید. علاوب بر مطالب فوق الذکر این بانک اطلاعاتی به عنوان یک موتور جستجو قادر به جستجوی موضوع علمی در بانک های مرتبط به این بانک اطلاعاتی نیز می باشد.

نویسندگان: اکرم قدیمی(*)
کلیدواژه ها: انجمن های علمی, فعالیت علمی, مقایسه انجمن ها
دوره:  16 | شماره:  38 | تاریخ:  1385/9/30
: 47
:
: 2

یکی از ابزارهای کارآمد نهادینه کردن علم در جامعه، گسترش انجمن های علمی است. انجمن علمی نوعی نهاد مستقل می باشد که از به هم پیوستن یا اجتماع آگاهانه و داوطلبانه اصحاب یک رشته علمی پدید می آید تا از طری تعامل آزاد و خردمندانه صاحبان هر تخصص برای پیشبرد علم و ترویج اصول و قواعد جمعی یا اخلاقی فعالیت نماید.

انجمن های علمی در اشاعه علوم و فنون و ارتقاء سطح دانش بشری نقش به سزایی دارند. در این مقاله به بررسی آمار انجمن های علمی در ایران می پردازد. تعداد انجمن های علمی تحت پوشش کمیسیون انجمن های علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از 62 انجمن در سال 1376 به 155 انجمن در سال 1383 رسیده است. تعداد اعضای انجمن های علمی از 49901 نفر در سال 1378 به 90131 نفر در سال 1383 رسیده است. فعالیت های انجمن های علمی طی سال های 1377 الی 1383 سیر صعودی داشته است. همایش های ملی از 46 همایش به 251 همایش، کارگاه های تخصصی از 8 مورد به 236 مورد، دوره های آموزشی از 13 دوره به 322 دوره، تعداد سخنرانی های علمی از 89 مورد به بیش از 500مورد و تعداد انتشارات از 91 مورد به 578 مورد رسیده است.

نویسندگان: علی اکبر صبوری(*)
کلیدواژه ها: تولید علم, تعداد مقالات, مشارکت علمی, مشارکت دانشگاهی, موسسه اطلاعات علمی (ISI)
دوره:  16 | شماره:  38 | تاریخ:  1385/9/30
: 60
:
: 1

بر اساس نمایه های ایران در موسسه اطلاعات علمی آمریکا (ISI)، میزان مشارکت ایران در تولید علم جهانی در سال 2006 نسبت به سال قبل 0/12 درصد افزایش یافته است. در این سال تعداد اسناد علمی نمایه شده ایران در علوم پایه 6693 (0/55 درصد مقدار جهانی)، در علوم اجتماعی 195 (0/12 درصد مقدار جهانی) و در علوم انسانی و هنر 16 (0/01 درصد مقدار جهانی) و در مجموع 6761 (0/48 درصد مقدار جهانی) می باشد. این در حالی است که مجموع اسناد علمی نمایه شده ایران در سال قبل 5578 (0/36 درصد مقدار جهانی) بوده است.بر اساس آخرین گزارش ده ساله (ISI)، ایران از نظر میزان تعداد اسناد علمی نمایه شده رتبه 42 و از نظر میزان ارجاعات به اسناد علمی رتبه 49 را داراست. درس سال 2006 تعداد مجلات ایرانی نمایه شده در ISI  به سیزده مورد رسیده است که پنج مورد از آن ها در وبگاه علوم این موسسه نمایه شده و لذا اسناد علمی در آنها در تولید علم شمرده می شوند. دانشگاه های تهران، علوم پزشکی تهران و صنعتی شریف به ترتیب با 794، 526 و 461 سند علمی نمایه شده مقام اول، دوم و سوم تولید علم کشور را به خود اختصاص داده است. برای دستیابی به مقام اول تولید علم در بین کشورهای اسلامی و منطقه باید دو کشور دیگر را در خاورمیانه پشت سر بگذرانیم و برای این منظور باید از توان بیشتر دانشگاه ها در حوزه علوم تجربی و مهندسی و پتانسیل های زیاد و به میدان نیامده حوزه علوم انسانی و هنر و همینطور حوزه علوم اجتماعی استفاده نمود

نویسندگان: رضا میرعرب رضی(*) , محمد عباس وکیل آبادی(*)
کلیدواژه ها: دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی, تحقیق و پژوهش, تعداد دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی, هزینه GDP
دوره:  16 | شماره:  38 | تاریخ:  1385/9/30
: 34
:
: 1

مقاله حاضر به بررسی تطبیقی تعداد دانشجویان تحصیلات تکمیلی در 6 کشور آلمان، ژاپن، آمریکا، فرانسه،انگلیس، کانادا و ایران و بررسی هزینه GDP در کشورهای مورد مطالعه و ایران پرداخته است. روش به کار گرفته شده در این تحقیق، تحلیلی- مقایسه ای می باشد. در این مقاله، درصد و نسبت دانشجویان کارشناسی ارشد به کل دانشجویان در حال تحصیل نظام آموزش عالی و دانشجویان دکتری به کل دانشجویان در حال تحصیل نظام آموزش عالی به عنوان نیروهای احتمالی پژوهشگر بررسی شده است.

همچنین هزینه GDP نیز به عنوان مالیه پژوهش که سهم بسزایی در انجام بهتر و بیشتر تحقیقات دارد، مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این تحقیق به این صورت می باشد که تعداد دانشجویان کارشناسی ارشد ایران در دو سال متفاوت 1998 و 2004، رقم 4 درصد از کل دانشجویان را به خود اختصاص داده است. همچنین این نسبت در مقطع دکتری 1 درصد از کل دانشجویان را شامل می شود. مطالعه مقدار هزینه GDP کشورهای پیشرو نسبت به ایران نیز نشان داد که مالیه پژوهشی کشور ایران در سال 2005 در حدود 0/67 که در مقایسه با آنها از وضعیت چندان مناسبی برخوردار نمی باشد. نتیجه مهم دیگر این تحقیق، انباشتگی بالای دانشجو در ایران در دوره های کارشناسی و کاردانی می باشد و می توان این انباشتگی را با افزایش ظرفیت دوره های تحصیلات تکمیلی به تعادل رساند. آمارها و تعداد دانشجویان و مقدار هزینه ها در قالب جداول و نمودار توصیفی ارائه شده است.

نویسندگان: محمد هاتفی(*)
کلیدواژه ها: کرسی, نظریه پردازی, نقد, مناظره
دوره:  16 | شماره:  38 | تاریخ:  1385/9/30
: 55
: 1
: 1

دبیرخانه هیات حمایت از کرسی های نظریه پردازی، نقد و مناظره در سال 1382 توسط شورای عالی انقلاب فرهنگی با هدف کمک به بسط آزاد اندیشی و شکل گیری یک حرکت گسترده برای تولید علم و نظریه پردازی از طریق راه اندازی مجامع علمی تحت عنوان کرسی های نظریه پردازی، نقد و مناظره در زمینه علوم انسانی و معارف دینی تاسیس شد. این هیات دارای بیست عضو شامل روسای عالی ترین مراکز علمی- پژوهشی و چند تن از دانشوران برجسته کشور است که از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی تعیین گردیده اند و طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، موسسات و مراکز علمی و پژوهشی کشور با آن همکاری می کنند. دبیرخانه هیات حمایت از کرسی ها که به مثابه سازمان اجرایی هیات فعالیت می کند، شامل یک شورای علمی مرکب از شانزده صاحب نظر و سیزده گروه علمی- مشورتی می باشد. صاحبان نقد و نوآوری علمی و نیز متخصصان علاقمند به مناظره علمی می توانند مستقیما و یا از طریق فرهنگستان ها، پژوهشگاه ها، دانشگاه ها و انجمن های علمی متبوع خود، جهت ارائه تحقیقات و نوآوری های شان در عرصه های نظریه پردازی و نقد و یا هرگونه فعالیت علمی حاوی نوآوری در عرصه علوم انسانی و معارف دینی اقدام کنند و از مزایای کرسی ها بهره مند گردند.

نویسندگان: مژده رحمانی(*)
کلیدواژه ها: واحد پژوهشی, وزارت علوم، تحقیقات و فناوری, ارزیابی
دوره:  16 | شماره:  38 | تاریخ:  1385/9/30
: 41
:
: 1

یکی از مهمترین ابزار تحقق توسعه جامعه وجود دانشگاه ها و پژوهشگران فعال می باشد که مولد و مروج شناخت علمی زیربنایی توسعه اند. کشورهای در حال توسعه با برداشتن گامهای بلند سعی می کنند فاصله خود را با کشورهای پیشرفته صنعتی از طریق توجه به تحقیقات کاهش دهند. در ایران علیرغم تلاش های فراوانی که برای توسعه علم و پژوهش گردیده امانظام مشخصی برای نمایش و ارزیابی دستاوردهای اصیل و خلاق که منجر به نوآوری و فناوری های نوین و بالاخره توسعه صنعت شده باشد در دسترس نیست. لذا بر آن شدیم در این مقاله ارزیابی عملکرد سال 83 واحدهای پژوهشی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری را گزارش نماییم. این ارزیابی مبتنی بر شاخص های موثر در کارآیی مراکز تحقیقاتی انجام شده و نقاط قوت نسبی این مراکز را از نظر منابع انسانی، عملکردی و منابع مالی می سنجد و کمبودها و کاستی ها را نشان می دهد. امید است این مقاله با تعیین جایگاه نسبی آنها بر اساس هر یک از شاخص های ارزیابی به پژوهشگران مراکز کمک نماید تا در رقابتی مثبت گام بردارند.

نویسندگان: ناهید شیخان(*)
کلیدواژه ها: مهارتهای دانش محور, کسب و کار, کارآفرینی, آموزش, برنامه
دوره:  16 | شماره:  38 | تاریخ:  1385/9/30
: 36
: 1
: 1

کشورهای پیشرفته و برخی از کشورهای در حال توسعه از دهه های اخیر با توجه به نقش موثر و مثبت کارآفرینان اقتصادی در توسعه جامعه، بهره برداری از این توانمندی را جهت مواجهه با معضلاتی نظیر رکود، تورم و عدم اشتغال مورد توجه قرار داده اند. این کشورها برای آموزش کارآفرینی به ویژه مهارتهای دانش محور برای کسب و کار برنامه های گوناگون عملی را طراحی و اجرا کرده اند که هدف اصلی آن آماده سازی دانش آموزان و دانشجویان برای تولید محصولات از طریق تاسیس و راه اندازی کسب و کارهای جدید می باشد. در این مقاله برنامه های آموزش و ترویج مهارت های دانش محور برای کسب و کار در بعضی از کشورهای اروپایی مطالعه گردیده است.

نویسندگان: حسام سپاسی طهرانی(*)
کلیدواژه ها: انجمن پیشبرد علم در بریتانیا, تاریخچه, رسالت, تشکیلات, فعالیت های علمی, عضویت
دوره:  16 | شماره:  38 | تاریخ:  1385/9/30
: 51
:
: 0

انجمن پیشبرد علم در بریتانیا در تاریخ بیست و هفتم ماه سپتامبر سال 1831 در باغات زیبای محله York تاسیس شد و از همان ابتدا نقش مهمی در پیشبرد علم و رابطه آن با جامعه ایفا نمود. شعار این موسسه در طول تاریخ همیشه بسط و اشاعه علم برای جامعه بوده است؛ که از طریق برگزاری هفته ملی علم در برتانیا، جشنواره علمی سالانه، برگزاری کارگاه ها و کلاس های آموزشی محقق می شود. این انجمن غیرانتفاعی بوده؛ ولی در عین حال از حمایت بزرگان صنعت برخوردار می باشد.