فهرست مقالات , سال 1383,دوره14 شماره 32 XML
نویسندگان: اكرم قديمي(*)
کلیدواژه ها: انجمن های علمی ایران, تاریخچه, ساختار, اهداف, تعریف, انواع, وظایف, عملکرد, شرایط عضویت بررسی مقایسه ای انجمن های علمی
دوره:  14 | شماره:  32 | تاریخ:  1383/2/1
: 16
:
: 2

انجمن‌های علمی از جمله نهادهای جامعه مدنی هستند که نقش مؤثری در تولید دانش و دستیابی به توسعه علمی دارند. در واقع انجمن‌های علمی زیربنای اصلی نهادهای مستقلی را تشکیل می‌دهند که اغلب آنها فراتر از حد و مرز سیاسی، نژادی، قومی، مذهبی، جنسی و غیره، براساس ضرورت‌های جهان دموکراسی و تقویت همبستگی‌های معنوی بشر، پدید آمده‌اند و فضای مناسبی را برای آزاداندیشی و استقرار فرهنگ گفت و گو در راستای بسط و تحکیم جامعۀ مدنی حول محور خردورزی، تعهد، وفاق، آزادی وعدالت به ارمغان آورده‌اند. در این مقاله به اجمال به بررسی تاریخچه، ساختار، اهداف، وظایف و عملکرد انجمن‌های علمی کشور می‌پردازد. مهم‌ترین ویژگی‌های انجمن‌های علمی عدم وابستگی آنها به دولت‌ها از نظر منابع مالی و نیروی انسانی، سرعت عمل، قدرت تصمیم‌گیری بالا، بوروکراسی محدود و سازوکار انعطاف‌پذیرشان می‌باشد که سبب افزایش کارایی آنها در سطح ملی و بین‌المللی بوده است.

نویسندگان: حميد رضا آراسته(*)
کلیدواژه ها: انجمن های علمی, استقلال, آزادی علمی, مشارکت, بازآموزی, پژوهش و مشاوره
دوره:  14 | شماره:  32 | تاریخ:  1383/2/1
: 18
:
: 1

این مقاله به بررسی فلسفۀ انجمن‌های علمی می‌پردازد. انجمن‌های علمی نقش فزاینده‌ای را درحمایت از دانش‌پژوهی و متخصصان ایفا کرده‌اند. یک نهاد علمی زمانی به طور اثربخش اداره می‌شودکه از استقلال مناسبی برخوردار باشد. همچنین، با بهره‌مندی صاحب‌نظران از آزادی علمی و مشارکت آنها در امور دانشگاه است که با ارزش‌ترین اندیشه‌ها به منصه ظهور می‌رسد. اما نفوذ سیاست‌های دیوانسالاری دولتی به آموزش عالی، استقلال دانشگاهی، آزادی علمی و تصمیم‌گیری جمعی را محدود کرد. این موضوع منجر به سوق دادن برخی از فعالیت‌های تخصصی به درون انجمن‌های علمی گردید. اگرچه این نهادها در اشکال، اهداف، اندازه، کارکرد و ذینفعان دارای تفاوت‌های بسیاری هستند، اما رسالت آنها در بازآموزی، ارتباط علمی، پژوهش و مشاوره خلاصه می‌شود.

نویسندگان: رضا منصوری(*)
کلیدواژه ها: توسعه علمی, موانع پژوهش, رشد, سناریوی تکاملی نو آوری
دوره:  14 | شماره:  32 | تاریخ:  1383/2/1
: 10
:
: 0

سال‌ها است که به هنگام بحث در مورد توسعه و پژوهش همواره کوشش شده است موانع سر راه پژوهش برشمرده شود. پژوهشگران نیز همواره در گفتارهای روزانه و مصاحبه‌ها به نمونه‌هایی از این موانع اشاره می‌کنند. در این مقاله استدلال می‌شودکه با درک چگونگی توسعه و پژوهش و برنامه‌ریزی برای آن، به ویژه با درک تمایز میان سنجش تحقیق و توسعه و سنجش نوآوری که به خروجی توجه می‌کند، اصرار بر شناخت موانع، ما را از درک سازوکارهای رشد منحرف می‌کند، و به جای آن باید عامل‌های رشد پژوهش را شناخت. این چرخش بینش بنیاد برنامه‌ریزی‌ها و مدیریت پژوهش کشور را دگرگون می‌کند. به پاره‌ای از این دگرگونی‌ها اشاره می‌شود.

نویسندگان: علی اکبر صبوری(*)
کلیدواژه ها: تولید علم, کره جنوبی, ISI, تعداد مقالات, رشد علمی
دوره:  14 | شماره:  32 | تاریخ:  1383/2/1
: 12
:
: 0

در سال‌های اخیر، براساس مقالات نمایه شده در مؤسسه اطلاعات علمی (ISI)، اینگونه مشهود استکه کره جنوبی میزان مشارکت خود را در تولیدمتون علمی به طور پیوسته افزایش داده است. به طور کلی، کره جنوبی میزان مشارکت خود را در اطلاعات پایه ISI از 05/0 درصد در سال 1981 به 71/1 درصد در سال 2000 و سپس به ½ درصد در سال 2003ف یعنی 42 برابر در مدت 23 سال، افزایش داده است. این افزایش همراه با رشد در تعداد مقالات بسیار تأثیرگذار (IF بالا) ارائه شده توسط مؤسسات کره جنوبی و همین‌طور ترقی ضریب تأثیر رشته های کلیدی ملی بوده است. در حال حاضر، کره جنوبی چهاردهمین ین کشور تولیدکننده علم در جهان است. بیشترین تعداد مقالات در کره مربوط به علوم فیزیک می‌باشد. بیشترین مشارکت در تولیدعلم رشته‌هایمختلف مربوط به علوم مواد می‌باشد، به طوری که در سال 2002 بیش از پنج درصد مقالات این شاخه از علم درکشورکره حاصل شده است. بعلاوه، تحقیاقت درعلوم مواد درکره جنوبی به گونه‌ای است کهدر آن متوسط تعداد ارجاعات به هر مقاله حاصل، بیشترین مطلوبیت را با مقدار متوسط جهانی دارد.

نویسندگان: مهدی شریعت زاده(*)
کلیدواژه ها: توسعه انسانی, توسعه منابع انسانی, آموزش عمومی, سرمایه انسانی, بازار کار
دوره:  14 | شماره:  32 | تاریخ:  1383/2/1
: 14
:
: 0

توسعه انسانی به معنی ارتقاء توانمندی و ظرفیت نیروی انسانی و درنتیجه افزایش بهره‌وری فردی و اجتماعی او از طریق آموزش و حرفه‌آموزی است. امروزه کارشناسان توسعه اقتصادی بر این باورندکه نیروی انسانی آموزش‌دیده و توسعه‌یافته مهمترین عامل تأثیرگذار در فرآیند توسعه اقتصادی ـ اجتماعی کشورهاست. به همین جهت آنها بیش از پیش بر سرمایه‌گذاری در توسعه منابع انسانی تأکید می‌نمایند. از طرف دیگر، تحولات ناشی از جهانی شدن، رویکرد به توسعه منابع انسانی را تغییر داده و ویژگی‌های نیروی انسانی توسعه‌یافته و مورد نیاز بازار کار، ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است. در این مقاله، ویژگی‌های نیروی انسانی توسعه‌یافته، از دیدگاه صاحب‌نظران و کارفرمایان مورد مطالعه قرار می‌گیرد و سپس رویکرد مناسب برای دست یابی به توسعه منابع انسانی در ایران، پیشنهاد می‌گردد.

نویسندگان: عصمت فاضلی(*)
کلیدواژه ها: آموزش مادام العمر, آموزش باز و انعطاف پذیر, آموزش برخط, روش معلم مداری, روش دانشجو یا فراگیر مداری, روش تیم آموزشی مداری
دوره:  14 | شماره:  32 | تاریخ:  1383/2/1
: 20
:
: 0

هدف این مقاله مروری بر تأثیر فناوری در آموزش و ظهور آموزش باز و انعطاف‌پذیر (OFL) است. فناوری با پیشرفت روزافزون تأثیر شگرفی در ارتقاء و تحول آموزش داشته است. چنانکه آموزش با بهره‌گیری از فناوری مراحلی را طی کرده که مراحل توزیعی، تعاملی و اشتراکی نام گرفته‌اند در هریک از این مراحل آموزشی، به ترتیب، استاد یا معلم مداری، دانشجو یا فراگیرمداری و تیم آموزشی‌مداری مطرح بوده است. فناوری اطلاعات و ارتباطات، و شبکه جهانی وب در جهت ارتقاء آموزش از راه دور امکان برنامه‌ریزی آموزش باز و انعطاف‌پذیر را فراهم ساخته‌اند. چنین آموزشی دارای مزایای متعددی مانند عدم وجود شرایط ورودی، محدودیت زمانی، استفاده از روش معین و محدودیت منابع است. با این وصف، ارتباط رو در رو و جنبۀ عاطفی این‌گونه آموزش ضعیف است. بهترین روش برای آموزش اشتراکی استفاده از شبکۀ جهانی وب است. با این حال، انتخاب یک چارچوب کاملاً مطمئن و کارآمد برای چنین آموزشی مشکل است. استفاده از طرح توانمندی ذهنی ششگانه بلوم در ارائل مطالب در محیط وب شاید بتواند بر سهولت کار بیافزاید. برحسب طرح مزبور، مطلب ارائه شده باید متناسب با مرحۀ یادگیری ـ که آغاز آن «کسب دانش» و نهایتش مرحله «ارزشیابی و قضاوت» است ـ باشد.

نویسندگان: ساسان امینی(*)
کلیدواژه ها:
دوره:  14 | شماره:  32 | تاریخ:  1383/2/1
: 17
:
: 0

بنیادعلمی اروپا با (European Science Foundation (ESF) در سال 1974 میلادی تأسیس شد. اعضای این بنیاد را شورای تحقیقاتی، آکادمی‌ها و مؤسسات علمی از 29 کشور اروپایی تشکیل می‌دهند و در مجموعه 76 عضو دارد هدف از تأسیس این بنیاد کمک به پیشبرد علم و دانش و ارتقاء آن در سطح اروپا می‌باشد. به بیان دیگر، ESF همچون بستری است که با گرد هم آوردن دانشمندان برجسته و عوامل سرمایه‌گذار، سعی در برنامه‌ریزی و به اجرا درآوردن توانایی‌های علمی موجود در کل قارۀ اروپا دارد تا به این وسیله، شرایط رشد علم را تحقق بخشد. در این مقاله اهداف، ساختار، برنامه‌های علمی و شیوه‌های عملکرد بنیاد علمی اروپا (ESF) به اختصار شرح داده شده است.

نویسندگان: محمد رضا قرائتی(*)
کلیدواژه ها: آکادمی علوم استرالیا, سیاستگذاری علوم, فعالیت های علمی, ارتباطات علمی
دوره:  14 | شماره:  32 | تاریخ:  1383/2/1
: 4
:
: 0

آکادمی علوم استرالیا ـ به شکل امروزی خود ـ از سال 1954 با هدف پیشبرد علوم در استرالیا تشکیل شد. مجموعه‌ای مستقل و غیرانتفاعی می‌باشد و هر چمداز حمایت‌های دولتی برخوردار است، التزام قانونی به دولت ندارد. آکادمی در حال حاضر 372 عضو دارد. نحوه عضویت در آکادمی به 3 شکل اعضای اصلی، اعضای منتخب ویژه و اعضای وابسته صورت می‌گیرد.

اعضای آکادمی به صورت افتخاری با شرکت در شورا، کمیته‌ها و به عنوان مشاور با آکادمی همکاری می‌کنند. آکادمی علوم استرالیا با دارا بودن مجموعه بزرگی از متخصصان همواره به عنوان یک مشاور معتبر در تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌ به دولتمردان کمک نموده است و همچنین با در نظرگرفتن نیازها و وضعیت استرالیا، اولویت‌های بخش پژوهش را نیز تبیین نموده و بدین‌ترتیب در رشد اقتصادی استرالیا نقش مهمی ایفا کرده است. از سوی دیرگ آکادمی با حمایت از ایجاد ارتباطات گسترده با دانشمندان برجسته در سطح جهان، فرصتی را فراهم می آورد تا پژوهشگران استرالیایی ضمن تبادل افکار با جهان، فرصتی را فراهم می آورد تا پژوهشگران استرالیایی ضمن تبادل افکار با همکارانخود بتوانند از جدیدترین فن‌اوری نیز استفاده کنند. آکادمی در بخش آمزوشی نیز فعال عمل کرده است و تاکنون کتب معتبر آموزشی زیادی را منتشر کرده است. آکادمی علوم استرالیا هرساله به منظور تشویق پژوهشگران جوایز متعددی را نیز اهداء می‌کند.

نویسندگان: جمشید خان چمنی(*)
کلیدواژه ها: نانو تکنولوژی, مولکول های زیستی, شبیه سازی مولکولی, سیاست گذاری در نانو تکنولوژی ایران
دوره:  14 | شماره:  32 | تاریخ:  1383/2/1
: 16
:
: 0

نانوتکنولوژی در لغت به معنای علم مطالعه ذرات بسیار کوچک است. گاهی از آن به عنوان علم ذرات بسیار کوچک نام برده و به عنوان تکنولوژی ساخت وسایل در مقیاس اتمی یا مولکولی تعریف می‌شود. پیشوند نانو از کلمه یونانی nanos به معنای یک بیلیونیم است. دانشمندانی که در زمینه ناتوتکنولوژی کار می‌کنند، در مقیاس نانو وارد شده و ذراتی را مطالعه می‌کنندکه صدهزار بار کوچکتر از قطر مو می باشند. ساخت وسایلی با اندازه کمتر از 100 نانومتر محصول نانوتکنولوژی است. اندازه یک مولکول یک نانومتر می‌باشد، از این رو نانوتکنولوژی  علم مطالعه در حد مولکول است. مقیاس نانو، مرز نامشخصی بین دنیای کلاسیک و مکانیک کوانتوم بوده از این رو درک نانوتکنولوژی حاکی از ورود تحولی نو در توانایی‌ها و قابلیت‌ها می‌ باشد. ساخت ماشین‌های نانو، نانوالکتروونیک‌ها و سایر وسایل نانو، بدون شک مشکلات بسیاری را که بشر امروزه با آن مواجه است، حل خواهد کرد زیرا اندازه کوچک این وسایل، این امکان را فراهم می‌سازد که فرایندها، پدیده‌ها و خصوصیات زیستی، شیمیایی و فیزیکی پیشرفته و نوظهور را نمایان سازند. هنگامی که ترکیبات ساختاری ویژه در محدوده یک تا صد نانومتر قرار دارند از خود صفات فیزیکی متفاوتی نشان می‌دهند. در حال حاضر نانوتکنولوژی در مرحله شکوفا شدن است و هم‌اکنون توانایی ساخت ماده در مقیاس اتمی وجود داردو محصولات فراوانی یافت می‌شوند که نتیتجه مستقیم افزایش توانایی برای ساخت ترکیبات با اندازه‌هایکمتر از صد نانومتر است. ساخت آیینه‌هایی که بخار نمی‌گیرند، تلویزون‌های با صفحه نمایش مسطح، نقاشی‌های تقلید زیستی با زاویه تماس 180 درجه و تهیه ویتامین‌های حلال چربی در نوشیدنی‌های آبکی، برخی از اظهارات اولیه نانوتکنولوژی است این تکنولوژی برای اهداف بسیار پیچیده نیز می‌تواند استفاده شود، به عنوان مثال ممکن است روزیعلم نانو به تولید ماشین‌های میکروسکوپی منجر شود که آسیب‌های بدن را در سطح سلول برطرف نماید. پیشرفت‌های فراوان درعلم کامپیوتر، داروسازی و پژشکی زمانی صورت می‌گیرد که پتانسیل واقعی نانوتکنولوژی حاصل شود. علم نانوتکنولوژی زمینه میان‌رشته‌ای است که ارتباط نزدیک رشته‌هایی از قبیل فیزیک، زیست‌شناسی، شیمی، مهندسی، کامپیوتر و... را نیاز دارد. مراکز نانوتکنولوژی در سراسر دنیا سرمایه‌گذاری بسیار کرده تا بتوانند از این بازار گرم علمی سهم بیشتری ببرند. این پیشرفت سریع با پیدایش رو به افزایش واژه نانو در مجلات و اخبار مشهود است. ایران نیز باید با بهره‌گیری از توان بالای علمی دانشمندانی که در افزایش سطح تولیدعلم کشور مؤثرند و با بهره‌گیری از اندیشه آنها در این وادی قدم گذارد تا در آینده‌ای نه چندان دور، بتواند تولیدکننده محصولات نانوتکنولوژی درکشور باشد.