سخن سردبیر

نویسنده

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور و سردبیر فصلنامه رهیافت

10.22034/rahyaft.2020.13834

چکیده

نشریات علمی- تخصصی که نتایج پژوهش‌ها و مطالعات انجام شده را در قالب مقاله علمی- تخصصی منتشر می‌کنند، یکی از ابزارهای مهم تولید داده‌های علمی در جهان هستند و از شاخص‌های مهم توسعه فرهنگی – اجتماعی کشورها محسوب می‌شوند. مجلات علمی به عنوان سیستم عصبی جوامع تلقی شده که در شکوفایی و تعالی و توسعه پایدار کشورها نقش مهمی دارند. با پیشرفت فناوری‌های نوین ارتباطی، ممکن است برخی تصور کنند که عصر فرهنگ نوشتاری و بالتبع نشریات علمی گذشته است و به عصر فرهنگ تصویری یا دوران بصری وارد شدیم. اما نتایج پژوهش‌ها حاکی از آن است که انتشار نشریات علمی- تخصصی به دلیل گسترش رشته‌های متعدد علمی و تخصصی، مؤسسات گوناگون علمی‌ و آزمایشگاه‌های علمی- پژوهشی، بیش از پیش اهمیت یافته است. در آستانه ورود به قرن پانزدهم هجری شمسی، نگاهی گذرا بر روند انتشار نشریات علمی در ایران داریم.
نخستین مجله علمی ایران در سال 1244ه.ش (1864) با عنوان مجله علمی علمیه دولت علیه ایران، یعنی پس از گذشت 27 سال از انتشار نخستین روزنامه ایران به دستور ناصرالدین شاه و به صورت ماهنامه منتشر شد. از سال1244تا 1364 (برابر با 1864 تا 1985‌) حدود 205 عنوان نشریه علمی در ایران انتشار یافتند. هر یک از این مجلات به طور متوسط حدود 6 سال عمر کردند (برخی از آنها پس از چند شماره و در همان سال اول تعطیل شدند و برخی دیگر تا 40 سال عمر کردند).
تاریخ انتشار نخستین مجلات علوم کاربردی در ایران





نوع نشریه


سال انتشار


نوع نشریه


سال انتشار




کشاورزی


1281 ه.ش


معدن و نفت


1330 ه.ش




پزشکی


1287 ه.ش


هواپیما و فضا


1333ه.ش




دامپزشکی


1296 ه.ش


داروپزشکی


1336ه.ش




تکنولوژی


1299ه.ش


روان پزشکی


1338 ه.ش




بهداشتی


1301 ه.ش


دامداری


1339 ه.ش




آبیاری، جنگل و منابع طبیعی


1315ه.ش


دندانپزشکی


1344 ه.ش




ساختمان و معماری


1326ه.ش


علوم کامپیوتر


1352 ه. ش





از سال 1344، در انتشار نشریات علمی در ایران تحولی به وجود آمد. در سال 1357 (1979) با پیروزی انقلاب اسلامی ایران انتشار بسیاری از نشریات علمی متوقف شد ولی پس از چند سال انتشار آنها با بافتی مجزا نسبت به گذشته آغاز شد.
 
 
آمار تعداد نشریات علمی کشور در گروه‌های مختلف طی سال‌های1396- 1370





طبقه‌بندی گروه نشریات علمی – تخصصی


1370


1377


1396




فنی – مهندسی


53


69


209




پزشکی


30


42


412




کشاورزی و منابع طبیعی


17


33


178




علوم پایه


19


20


132




علوم انسانی


43


120


693




جمع


162


284


1723





می‌توان انتشار نخستین نشریه علمی ایران را در آن زمان، با وجود تمامی کاستی‌ها و ضعف‌هایش گامی مثبت تلقی کرد. در مجموع نشریات علمی- تخصصی در قرن چهاردهم هجری شمسی از لحاظ کمی رشد چشمگیری داشتند اما بیشتر این نشریات از نظر کیفیت چندان مناسب نبودند. امید است در قرن جدید، در کنار افزایش تعداد نشریات علمی، شاهد ارتقای  کیفیت نشریات علمی- تخصصی نیز باشیم.
 
اکرم قدیمی
عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور
و سردبیر فصلنامه رهیافت

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Editor-in-Chief

نویسنده [English]

  • Akram GHadimi
National Research Institute for Science Policy (NRISP),
چکیده [English]

Editor-in-Chief

کلیدواژه‌ها [English]

  • Editor
  • in
  • Chief
1.Editor-in-Chief

2.Editor-in-Chief

3.Editor-in-Chief